1. خانه >
  2. حوزه‌های سیاستی >
  3. سیاست اقتصادی
نویسنده
حوزه سیاستی
موضوع
استان

  • اقتصاد دانش‌بنیان یا اقتصاد نوآور؟

    اقتصاد دانش‌بنیان یا اقتصاد نوآور؟

    ابراهیم سوزنچی کاشانی

    20 مهر 1393 ساعت 16:52

    امروزه بحث اقتصاد دانش‌بنیان در کشور بسیار داغ شده است و تقریباً هر سازمان یا نهادی یک دفتر یا یک کارگروه اقتصاد دانش‌بنیان برای خود ایجاد کرده‌اند و در حال بحث هستند که این اقتصاد چیست و برای ورود به آن چه‌کاری می‌توان انجام داد؟ قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان نیز تأکید کرده‌است که باید به این بنگاه‌ها توجه خاصی نمود و همچنین حمایت‌های ویژه‌ای نظیر معافیت‌های مالی، مالیاتی، گمرکی و غیره را برای آنان پیش‌بینی کرده است. طبق تعریفی که در این قانون آمده‌است، بنگاه‌های دانش‌بنیان همان بنگاه‌های با تکنولوژی برتر و باارزش افزوده بالا هستند. به‌عبارت‌دیگر، بنگاه‌های دانش‌بنیان آن دسته از بنگاه‌هایی هستند که کالایی را که تولید می‌کنند، ارزش‌افزوده و قیمت نهایی کالای آن عمدتاً متأثر از دانشی‌است که در آن نهفته است نه مواد اولیه و سایر هزینه‌ها. مثلاً یک دارویی که سایرین نمی‌توانند تولید کنند و بنگاهی با کسب یک دانش تخصصی آن را تولید می‌کند و قیمت نهایی آن بسیار بیشتر از هزینه‌ای است که برای مواد فیزیکی تشکیل‌دهنده آن صورت می‌گیرد. تأکید و تمرکز بر این بنگاه‌های دانش‌بنیان و قرار دادن آن‌ها به‌عنوان مرکز اصلی اقتصاد، هدف اساسی مدافعان اقتصاد دانش‌بنیان است. بدین ترتیب ارزش‌افزوده این بخش عمدتاً حاصل دانش است. این بنگاه‌ها برای اینکه بتوانند به چنین مرتبه‌ای دست پیدا کنند نیازمند درجه بالایی از تحقیق و توسعه حداقل بالای ۵% درآمد خود هستند و نیروی انسانی ماهر و تحصیل‌کرده باکیفیت بالای علمی زیادی نیاز دارند و باید بتوانند دانش را در انحصار خود نگه‌دارند. به یک معنا این‌ها بنگاه‌های عمدتاً Hi-Tech هستند.

  • بررسی مزایا و معایب دامنه نوسان قیمت در بورس تهران

    بررسی مزایا و معایب دامنه نوسان قیمت در بورس تهران

    علی ابراهیم نژاد

    2 مهر 1393 ساعت 00:39

    دامنة نوسان قیمت، سال‌هاست که به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین روش‌ها برای کاهش تلاطمات قیمت سهام در بورس تهران استفاده می‌شود. دامنة نوسان‌قیمت از سال ۷۸ به‌منظور کنترل نوسانات شدید بازار اعمال شد و در طی سال‌های بعدازآن، در مقاطع مختلف با شدت و ضعف متفاوتی همراه بوده است. به‌عنوان‌مثال، در سال ۸۱ شرکت‌های با نسبت قیمت به عایدی (P/E) بیشتر از ۱۰، دامنة نوسان یک‌درصدی داشتند، درحالی‌که شرکت‌های با P/E بین ۵/۷ تا ۱۰ دامنة نوسان ۵/۲درصدی و شرکت‌های با P/E کمتر از ۵/۷ دامنة نوسان ۵ درصدی را تجربه کردند. بعدها در سال ۸۴، بنا بر مصوبة سازمان، دامنة نوسان کلیه سهم‌ها ۵% تعیین شد اما اواخر همان سال و با تغییر مدیریت سازمان، این دامنه به ۲% کاهش یافت. سه سال بعد، یعنی سال ۸۷، دامنه نوسان به ۳% و در سال ۸۸ به ۵/۳% افزایش یافت. نهایتاً در تیرماه ۸۹، دامنة نوسان به مقدار فعلی یعنی ۴% افزایش یافت. به‌علاوه، در بازار فرا بورس نیز دامنة نوسان قیمت ۵% است. با توجه به این‌که دامنة نوسان قیمت و صف‌نشینی، به‌عنوان یکی از پیامدهای اصلی آن، همواره از بحث‌برانگیزترین موضوعات بورس تهران بوده است، لازم است بررسی دقیقی از میزان اثربخشی این سیاست و مزایا و معایب آن انجام شود.

  • وضعیت تجارت و مسئله‌شناسی این بخش در استان کردستان

    وضعیت تجارت و مسئله‌شناسی این بخش در استان کردستان

    حامد قادر زاده

    كردستان 22 شهریور 1393 ساعت 12:48

    با توجه به بررسی انجام شده ومصاحبه با اتاق اصناف وجمعی از بازاریان وآمار واطلاعات سازمان صنعت، معدن و تجارت استان و مطالعات متخصصان امر، موارد قابل طرح در رابطه با وضعیت کلی تجارت استان کردستان به شرح زیر می باشد:

  • فرآیند آمایش سرزمین؛ از سیاست‌گذاری تا اجرا

    فرآیند آمایش سرزمین؛ از سیاست‌گذاری تا اجرا

    رضا ابراهیمی

    22 شهریور 1393 ساعت 10:52

    آمایش سرزمین به تعبیری برنامه‌ریزی برای توزیع بهتر جمعیت، امکانات و فعالیت‌های مختلف به‌منظور افزایش رفاه و آسایش مردم و هماهنگی بخش‌های مختلف جامعه است. این موضوع از زمانی‌که انسان متوجه شد سرزمین یک منبع محدود برای کلیه فعالیت‌های تولیدی و اجتماعی نوع بشر است، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. در حقیقت این زمین است که جمعیت بر روی آن پراکنده می‌شود، کشاورزی جان می‌گیرد، صنعت ایجاد می‌شود و تمامی کنش‌ها و واکنش‌های زیستی و اجتماعی روی آن شکل می‌گیرند. بنابراین، ایجاد تعادل منطقی بین سه عنصر انسان، فضا و فعالیت‌ها، امری اجتناب‌ناپذیر می‌شود. در کشور ما برنامه‌ریزی برای آمایش سرزمین قدمتی نزدیک‌ به 50 سال دارد و در مهروموم‌های بعد از انقلاب نیز از شروع برنامه پنج‌ساله سوم توسعه تاکنون، در تمامی برنامه‌ها این موضوع به‌طور مفصل مورد تأکید قرارگرفته است. بااین‌حال، مشاهده وضعیت موجود حکایت از ناکافی بودن تلاش‌های انجام‌شده در این زمینه دارد.

  • افزایش هزینه و تأخیر در اجرای طرح‌های عمرانی دولتی و راهکارهای مشارکت عمومی- خصوصی

    افزایش هزینه و تأخیر در اجرای طرح‌های عمرانی دولتی و راهکارهای مشارکت عمومی- خصوصی

    مهدی نصرتی

    9 شهریور 1393 ساعت 13:41

    وضعیت نامطلوب طرح‌های نیمه‌تمام دولتی موقعیت بغرنجی را برای دولت ایجاد کرده‌است. بر اساس اعلام معاون برنامه‌ریزی رئیس‌جمهوری، بیش از 3000 طرح نیمه‌تمام از دولت پیشین باقی‌مانده‌است. در گزارش نظارت پروژه‌های ملی عمرانی سال 1391 که توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوری در پاییز 1392 منتشرشده ، فاصله واقعی بین برآورد مدت زمان اجرای پروژه‌ها و زمان واقعی اجرای آن‌ها به خوبی بیان شده است.
    طبق این گزارش میانگین وزنی مدت اجرای پروژه‌هایی که در سال 1391 به بهره‌برداری رسیده‌اند برابر با 14.2 سال است. درعین‌حال زمان در نظر گرفته‌شده برای اجرای پروژه‌های جدید در سال 1391 به‌طور متوسط 3.6 سال است. مقایسه متوسط مدت پیش‌بینی‌شده برای اجرای پروژه‌های جدید (3.6سال) و میانگین وزنی مدت اجرای پروژه‌های خاتمه‌یافته (14.2سال) فاصله زیاد میان پیش‌بینی‌ها و عملکردها را نشان می‌دهد. یکی از دلایل ایجاد چنین وضعیتی این است که از ابتدا برآورد درستی از هزینه و فایده این طرح‌ها و مدت زمان اجرای آن‌ها صورت نگرفته‌است و طرح‌ها با خوش‌بینی مفرط ارزیابی شده‌اند. حال این سؤال مطرح می‌شود که چه عواملی باعث بروز این وضعیت شده ‌است و چه اقدامات سیاستی برای پیشگیری از چنین وضعیتی می‌توان انجام داد؟

  • نقش تغییرات اقتصادی- اجتماعی  در سیاست‌گذاری برای آب

    نقش تغییرات اقتصادی- اجتماعی در سیاست‌گذاری برای آب

    رضا ابراهیمی

    3 شهریور 1393 ساعت 00:51

    سیاست‌گذاری برای آب متناظر با تغییر اقلیم، رشد جمعیت و نیاز روزافزون آن‌ها به مواد غذایی و بهداشت، میزان رشد اقتصادی و بهبود وضع مالی مردم، دائماً نیازمند تغییر و تحول است. مدیریت منابع آبی با توجه به اثرات سیستمی که برجای می‌گذارد، هرسال پیچیده‌تر می‌شود و نمی‌توان بدون بازنگری درسیاست‌های گذشته و تغییر در نحوه مدیریت عرضه و تقاضای آب، از بحران‌های آتی عبور کرد.
    بدین‌سان با اندکی تأمل در ‌وضع موجود و پیش‌بینی‌هایی که توسط مراکز مختلف از آینده می‌شود می‌توان دریافت که تبعات کم‌توجهی به این مسئله خیلی زود گریبان کشور را خواهد گرفت و علاوه بر دامن زدن به مناقشات مختلف اجتماعی، روند توسعه اقتصادی کشور را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

  • درس‌هایی از سیاست‌های حمل‌ونقلی چین و هند

    درس‌هایی از سیاست‌های حمل‌ونقلی چین و هند

    نوید کلانتری

    2 شهریور 1393 ساعت 23:42

    در این متن سیاستی به بررسی تأثیرات مثبت و منفی برخی سیاست‌ها و برنامه‌های حمل ‌و نقل در روند پیشرفت دو کشور مهم تازه توسعه‌یافته، یعنی چین و هند، پرداخته می‌شود. این دو کشور را می‌توان به این لحاظ شاخص دانست که در دهه‌های اخیر از کشورهایی درحال‌توسعه به‌سرعت به قطب‌های جدیدی در صنعت تبدیل‌شده‌اند. این تغییر همراه با عوارض زیاد حمل‌ونقلی بوده است. مطالب گردآوری‌شده در این مقاله می‌تواند کمک مهمی در تعیین تأثیرات برخی سیاست‌ها در سیستم حمل ‌ونقل کشور داشته باشد. این موارد از این نظر مهم است که کشور ما ایران نیز در حال طی نمودن همین فرآیند بوده و آمارها نشان می‌دهند که شرایط کشور ما دارای شباهت‌های قابل‌توجهی به این دو کشور است.

  • پیشنهادی برای اصلاح طرح هدفمندی یارانه‌ها با رویکرد اقتصاد رفتاری

    پیشنهادی برای اصلاح طرح هدفمندی یارانه‌ها با رویکرد اقتصاد رفتاری

    علی ابراهیم نژاد

    28 مرداد 1393 ساعت 15:20

    اگر دولت به دنبال کاهش اثر روانی و اقتصادی طرح هدفمندی است، اولاً تا حد امکان بایستی به‌جای حذف یارانه برخی افراد، افزایش مبلغ پرداختی به گروه‌های نیازمند (و تأمین منابع آن از طریق افزایش قیمت‌ها) را در دستور کار قرار دهد. ثانیاً، ایجاد یک تأخیر زمانی چندماهه میان مرحله ثبت‌نام تا اعمال تغییرات در پرداخت‌ها باعث کاهش اثر روانی و نیز کاهش انگیزه افراد بی‌نیاز برای ثبت‌نام می‌شود. ثالثاً هرگونه کاهش یا افزایش در پرداخت‌ها بایستی در یک بازه چندماهه و با شیب ملایم انجام شود تا فرصت تنظیم رفتار خانوارها و عادت کردن به شرایط جدید برای آن‌ها فراهم شود. سخن آخر اینکه همه ما امیدواریم طرح هدفمندی یارانه‌ها به‌عنوان یکی از تصمیمات حساس و مهم در اقتصاد کشور که اندک زمانی است ثبات را تجربه می‌کند با موفقیت به سرانجام برسد.

  • مسائل اساسی بخش مسکن در ایران

    مسائل اساسی بخش مسکن در ایران

    بهروز ملکی

    22 مرداد 1393 ساعت 00:50

    بخش مسکن واجد نقاط ضعف ساختاری است که عمدتاً ناشی از تسلط رویکرد تک‌بعدی وصرفاً کمّی بر این بخش بوده است؛ درصورتی‌که مسکن دارای ابعاد کیفی متنوع فنی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... است. حال سؤالی که مطرح است، در مورد سیاست‌های موردنیاز جهت اعمال اصلاحات کمّی و کیفی در بخش مسکن است. درواقع می‌خواهیم به این موضوع بپردازیم که دولت در بخش مسکن چه باید بکند.

  • اصلاح تبعیض‌آمیز قیمت‌ها

    اصلاح تبعیض‌آمیز قیمت‌ها

    علی سرزعیم

    16 مرداد 1393 ساعت 11:26

    راه‌حال جایگزینی که در این نوشته توصیه می‌شود اعمال تبعیض در اصلاح قیمتی است. مقصود از این سخن آن است که قیمت اقلام مذکور صرفاً برای اقشار ثروتمند اصلاح و واقعی شود ولی برای اقشار ضعیف تا اطلاع ثانوی بر روال موجود باقی بماند. راهی که از طریق آن می‌توان شناسایی خانوارهای ثروتمند را انجام داد، استفاده از همبستگی بین درآمد و ثروت و همبستگی این دو متغیر با قیمت زمین و خانه است. به طور متعارف افراد ثروتمند در مناطقی زندگی می‌کنند که قیمت زمین و خانه در آنجا بالاتر است. لذا با خطای کمی می‌توان از طریق آدرس مسکونی خانوارهای ثروتمند را در شهرهای مختلف شناسایی کرد. این امر می‌تواند در اصلاح قیمت برق، آب و گاز خانگی مورد استفاده قرار گیرد. با این روش خانوارهای ثروتمند همچون قبل از یارانه پرداختی برای این اقلام بهره‌مند نخواهند شد و فشار مالی کمتری بر وزارت نیرو بابت تامین یارانه مذکور وارد می‌شود و در عین حال فشار اجتماعی در برابر اعمال این تصمیم نیز شدید نخواهد بود.