1. خانه >
  2. اولویت‌های سیاستی >
  3. همكاری فناورانه
نویسنده
حوزه سیاستی
موضوع
استان

تکنولوژی یا آنچه در زبان فارسی فناوری می‌نامیم؛ اصلی‌ترین عامل کلیدی توسعه کشورها در دهه‌های اخیر بوده است. اگر در عصر صنعتی، تولید انبوه و با مقیاس بالا عامل موفقیت کشورها بوده است؛ بدون شک امروز این فناوری است که عامل رقابت‌پذیر شدن کشورها می‌شود. به همین دلیل است که توسعه فناوری و نوآوری (Innovation) تبدیل به کلید موفقیت برای بنگاه‌ها شده است. اما فناوری‌ها در فرآیند همکاری فناوری (Technological Collaboration) است، که توسعه و اشاعه می‌یابند. آنچه پیش‌ترها و در دهه‌های گذشته تحت عنوان اختراع برای دست‌یابی به فناوری نامیده می‌شد، یا آنچه با نام انتقال فناوری (Technology Transfer) از طرف تولیدکنندگان فناوری به سمت مصرف‌کنندگان فناوری، شناخته می‌شد؛ امروزه در قالب یک فرآیند کلی‌تر به نام همکاری فناوری شناخته می‌شود.
کشور ما به‌عنوان کشوری درحال‌توسعه نمی‌تواند از طریق تولید محصولاتی اولیه و پایه و بدون فناوری توسعه یابد. الگوی توسعه صنعتی شاید در دهه‌های اخیر دیگر نمونه‌ای قابل‌ذکر ندارد. حتی توسعه کشورهای نوظهور مانند چین، هند و برزیل از طریق فناوری بوده است. به‌عنوان‌مثال چین به‌جای آن‌که بازار خود را در اختیار آن‌ها قرار دهد یا گیرنده خط تولیدهای شرکت‌های بزرگ و صاحب فناوری بین‌المللی (MNC) باشد؛ آنان را ملزم کرد تا همکاری‌های مشترک (Joint Venture) با شرکت‌های محلی، ایجاد کنند. به‌این‌ترتیب یک بازی برد-برد را برای خود و این شرکت‌ها تعریف کرده است. امروزه استفاده از روش‌های خرید کلید در دست (Turn Key) یا بیع متقابل (Buy Back) یا فاینانس (Finance) باهدف توسعه اقتصادی سیاستی زمان گذشته است. امروزه در مراکز تحقیق و توسعه جهان نیز هیچ چرخی از نو اختراع نمی‌شود و شرکت‌‌ها نیز تحمل ریسک بالا ندارند، برای همین است که همکاری فناورانه تبدیل به سیاستی اجتناب‌ناپذیر شده است. بسیاری از فناوری‌ها از همکاری میان بنگاه‌ها شکل‌گرفته است. اغلب محصولاتی که توسط مصرف‌کنندگان نهایی استفاده می‌شود، برخلاف تصور مصرف‌کننده، تنها توسط آن شرکت توسعه‌نیافته است، بلکه حاصل همکاری‌های مختلف میان بنگاه‌های متعدد و با فناوری‌های مکمل یا مشترک است. بسیاری از خودروها بر روی پلتفرم‌های مشترک تولید می‌شود، بسیاری از لپ‌تاپ‌ها بر اساس قطعات مشترک تولیدشده‌اند.
رفع تحریم‌ها درصورتی‌که این اصول و قواعد دنیای امروز به‌خوبی درک نشده باشد، به‌تنهایی نمی‌تواند منجر به توسعه فناوری شود، بلکه باید پیش از هر سیاستی با این قواعد آشنا شد و بتوان گفتمان مناسبی برای توسعه همکاری فناورانه در کشور ایجاد کرد. هدف از این محور برای سایت، توسعه بازاندیشی در سیاست‌های از زمان گذشته‌ای است، که امروزه گاه تبدیل به اصول شک‌ناپذیر توسعه برای کشور شده است و متأسفانه توسط بسیاری از صاحب‌نظران توصیه می‌شود، که این امر خطرآفرین خواهد بود.

  • چالش‌های مفهومی و اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از منظر صندوق نوآوری و شکوفایی

    چالش‌های مفهومی و اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از منظر صندوق نوآوری و شکوفایی

    مرضيه شاوردي

    25 مرداد 1395 ساعت 15:59

    این مقاله در پاسخ به دو مقالۀ «آسیب‌ها و چالش‌های مفهومی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان» و «آسیب‌شناسی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از منظر سازوکارهای اجرایی» نوشته‌ی سیما رفسنجانی‌نژاد نگاشته شده است.

  • چالش‌های اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

    چالش‌های اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

    سیما رفسنجانی‌نژاد

    26 خرداد 1395 ساعت 11:13

    علی‌رغم اهمیت والای قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان در نظام حقوقی مرتبط با حوزه علم و فناوری؛ این قانون با چالش‌های اجرایی متعددی روبه رو است. این چالش‌ها نیازمند بازنگری جدی در اجرای قانون و تغییر دیدگاه‌های مربوط به این حوزه است. این تغییر دیدگاه اگرچه فرآیندی زمان‌بر است؛ اما نمی‌توان به دلیل ایجاد ثبات در فرآیندها از آن غفلت ورزید.

  • چالش‌های مفهومی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان

    چالش‌های مفهومی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان

    سیما رفسنجانی‌نژاد

    23 خرداد 1395 ساعت 17:25

    قانون شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند قلب سیستم حقوقی کشور در توسعه فناوری و نوآوری باشد، از جمله دلایل اهمیت این قانون، این است که زمینه مشارکت نهادهای بازیگر و نظام‌مند نمودن قوانین حمایتی کشور از توسعه فناوری و نوآوری را فراهم کرده است. این قانون به دلیل برخی چالش‌های نظری و عملی، نتوانسته است کارکرد مورد انتظار را برآورد سازد؛ اما پتانسیل‌های مربوط به این قانون فراتر از وضعیت فعلی آن است. در بخش اول مقاله به بررسی چالش‌های مفهومی و قانونی و در بخش دوم به چالش‌های اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان خواهیم پرداخت.

  • فضای حقوقی و مقررات‌گذاری ورود دانش فنی به ایران ابهام دارد

    در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری مطرح شد:

    فضای حقوقی و مقررات‌گذاری ورود دانش فنی به ایران ابهام دارد

    8 اردیبهشت 1395 ساعت 16:58

    عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در مرکز بررسی‌های استراتژیک از اهمیت محیط حقوقی انتقال تکنولوژی و کاستی‌های حوزه مقررات گذاری در ایران سخن گفت.

  • نقش همکاری‌های منطقه‌ای، در بهره‌گیری از فن‌آوری‌های نوین

    نقش همکاری‌های منطقه‌ای، در بهره‌گیری از فن‌آوری‌های نوین

    آرزو جهانشیر

    30 فروردین 1394 ساعت 14:18

    اصل مسئولیت مشترک، از اصول حقوق بین‌الملل است و بر تعهد کشورها برای حفاظت از محیط‌زیست تأکید دارد. این اصل بر تعهدات آن‌ها، با توجه به نقش متفاوت و خاص هر کشور در ایجاد مشکلات محیط‌زیستی و همچنین توانایی‌های فنی و اقتصادی‌شان برای برطرف کردن چنین مسائلی اشاره می‌کند. با توجه به این اصل، تلاش برای برطرف نمودن و کاهش آثار معضلات محیط‌زیست و اقلیمی، تعهد و همکاری وسیع کشور‌ها را طلب می‌کند. در عصر کنونی که استفاده از فن‌آوری و تجهیزات نوینِ تأثیرگذار بر جو کرة زمین، برای مهار بحران‌های محیط‌زیستی، خصوصاً مسائل تغییر اقلیم رایج است؛ بهره‌گیری و در اختیار گرفتن این دانش علمی و نیز راه‌اندازی و تسلط بر آن، نیاز به همکاری و تعامل سازندة کشور‌ها دارد. هدف این مقاله تأکید بر مسئولیت و تعهدات بین‌المللی کشورها و همکاری آن‌ها، برای حفاظت از محیط‌زیست و اقلیم منطقه‌ای، در قالب به‌کارگیری تجهیزات و فنون نوین، برای حل مشکلات و کاهش عوارض بحرانی ممکن، به‌ویژه در منطقة پیرامون جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. نتایج موردنظر از این نوشتار، هدایت و راه‌کاری برای رسیدن به تفکر مشترک و بین‌المللی در زمینة لزوم همکاری‌ها در کاهش آثار محیط‌زیستی است و همچنین تقویت بستر و اراده برای همکاری در این زمینه در سطح منطقه و امکان به‌کارگیری فناوری‌های جدید برای کاهش عوارض محیط‌زیستی از طریق همکاری‌های منطقه‌ای می‌باشد.

  • همکاری فناوری: تعمیق تحقیق و توسعه و اعتماد جهانی

    همکاری فناوری: تعمیق تحقیق و توسعه و اعتماد جهانی

    امیر ناظمی

    19 فروردین 1394 ساعت 12:46

    بیانیه توافق هسته‌ای بین ایران و 5+1 پس از یک دیپلماسی فعال نهایتاً در 13 فروردین توسط ایران و 5+1 منتشر شد. یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد اختلاف در این مذاکرات هسته‌ای، موضوع تحقیق و توسعه در حوزة فناوری هسته‌ای بود. ایران حق فعالیت در حوزة هسته‌ای را یک موضوع غیرقابل مذاکره می‌دانست، فعالیت‌هایی همچون غنی‌سازی و مهم‌تر از آن فعالیت تحقیق و توسعه در این زمینه. راه‌حل ارائه‌شده در مذاکرات آن بود که، سایت فوردو که یکی از بحث‌برانگیزترین سایت‌های هسته‌ای ایران بود، به یک مرکز تحقیقات هسته‌ای و فیزیک پیشرفته تبدیل شود؛ که در آن تحقیق و توسعه در زمینة هسته‌ای انجام می‌شد. همچنین در متن بیانیه، شکل‌دهی به همکاری بین‌المللی (International Collaboration) در زمینه‌های تحقیقاتی در این مرکز موردتوجه قرارگرفته بود. در این نوشتار اولاً به این موضوع پرداخته می‌شود که مراکز همکاری بین‌المللی در جهان چه جایگاهی داشته‌اند و ثانیاً چگونه می‌توان این توافق در خصوص تحقیق و توسعه را به‌مثابه یک فرصت تاریخی بهره جست.
    کلیدواژه‌ها : توافق هسته‌ای، همکاری فناوری، مرکز تحقیقات