1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. روابط خارجی و دیپلماسی عمومی
  6. >
  7. اروپا

نوع مطلب: مقاله سیاستی

17 مهر 1395 ساعت 16:34 شماره مسلسل: 3300247

لابی‌گری؛ ضلع سوم در بهبود روابط ایران و اتحادیه اروپا

لابی‌گری؛ ضلع سوم در بهبود روابط ایران و اتحادیه اروپا

مشکل اصلی در روابط جمهوری اسلامی با اتحادیه اروپا در مفهوم «مفاهمه» نهفته است؛ بدین معنی که طرفین درک مناسب و صحیحی از یکدیگر ندارند. اروپا واقعیت اصلی ایران را نمی‌فهمد و در مقابل، ایران نیز درک مناسبی از اتحادیه اروپا و جایگاه آن ندارد.

تبیین موضوع

جدای از سال­‌های جنگ تحمیلی که رویکرد جامعه اروپا نسبت به ایران به دلیل شرایط حاکم بر نظام دوقطبی، همسویی با مواضع سرسختانه آمریکا داشت، روابط جمهوری اسلامی و کشورهای عضو اتحادیه اروپا همواره برمدار یک مفهوم چرخیده و آن «گفتگو» بوده است. با وجود آنکه رویکردهای «گفتگو» و «دیپلماسی دولتی» به فراخور موضوع و سالیان متمادی در دستورکار سیاست خارجی ایران نسبت به اتحادیه اروپا قرار داشته، لکن نتایج مورد انتظار ایران از اتخاذ این دو رویکرد در سه دهه گذشته به دست نیامده است.

در مقام آسیب‌شناسی، مشکل اساسی­‌ای که دو طرف از وجود آن رنج ‌برده‌­اند، ناشی از «عدم درک گفتمان‌­ها» از سوی یکدیگر است. همچنین، اگر قدمی در جهت رفع این مسئله برداشته‌ شده عمدتاً موقتی و تماماً در سطح دولتی بوده است که با تغییر دولت‌­ها و شکل­‌گیری خرده گفتمان‌های جدید در ایران و کشورهای عضو اتحادیه، روابط دستخوش تغییر شده و تلاش‌­های پیشین جهت اعتمادسازی و رفع نگرانی­‌ها ناتمام رها شده­ است. به عبارت دقیق‌تر، مشکل اصلی در روابط جمهوری اسلامی با اتحادیه اروپا در مفهوم «مفاهمه» نهفته است؛ بدین معنی که طرفین درک مناسب و صحیحی از یکدیگر ندارند. اروپا واقعیت اصلی ایران را نمی‌فهمد و در مقابل، ایران نیز درک مناسبی از اتحادیه اروپا و جایگاه آن ندارد. در این راستا، نسخه تجویزی مرسوم برای این معضل (فقدان مفاهمه) در روابط طرفین، گسترش همه‌جانبه ارتباطات میان ایران و اروپا است.

اتکای صرف ایران به دیپلماسی دولتی جهت بهبود مناسبات با اتحادیه اروپا مانع از آن می‌شود که روابط فی‌مابین در شرایط بحرانی و غیردوستانه استمرار داشته باشد.

نکته حائز اهمیت آن است که با وجود دست­یابی به توافق جامع هسته‌ای (برجام) و تمایل جدی دو طرف به پیگیری گفتگوهای «سطح بالا»، به دلایلی از جمله قرار گرفتن در دو جغرافیای فرهنگی متمایز، فقدان اعتماد، عدم پایبندی جدی غرب به تعهدات خود در برجام، وجود نگاه امنیتی و بدبینی نسبی بین طرفین در خصوص مسائل منطقه‌ای و از همه اساسی­تر عدم درک صحیح و مناسب اتحادیه اروپا از اولویت‌های دوجانبه و منطقه‌ای ایران، بعید به نظر می­رسد روابط سیاسی-امنیتی ایران و اتحادیه اروپا در آینده نیز گسترش و تعمیق یابد که این امر می‌تواند بر روابط تجاری بالأخص در عرصه­‌ی سرمایه‌گذاری اروپاییان در ایران نیز بیش از پیش تأثیرگذار باشد.

همان‌طور که اشاره شد، دستورکار ایران در قبال اروپا همواره در راستای «دیپلماسی دولتی» و «گفتگو» تنظیم شده است، با این وجود، اتکای صرف ایران به دیپلماسی دولتی جهت بهبود مناسبات با اتحادیه اروپا مانع از آن می‌شود که روابط فی‌مابین در شرایط بحرانی و غیردوستانه استمرار داشته باشد. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود کارگزاران دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در کنار «گفتگو» و «دیپلماسی»، توجه خاصی به مقوله «لابی­‌گری» در سطح اتحادیه اروپا داشته باشند.

نگاره شماره 1. عناصر مقوم در بهبود روابط ایران و اتحادیه اروپا

استدلال تحلیل پیش رو آن است که اتحادیه اروپا جهت مشروعیت بخشی به خود بر مبنای «اجماع سازی»، با استفاده از دانش و اطلاعات بازیگران غیردولتی فعال در سطح اتحادیه اقدام به سیاست‌گذاری و تصمیم­گیری می­‌کند؛ ازاین‌رو، جمهوری اسلامی می­‌تواند از ظرفیت لابی­‌گری بازیگران غیردولتی ایرانی و اروپایی در راستای ایجاد مفاهمه و بهبود روابط سازنده با اتحادیه اروپا استفاده کند که با توجه به ظرفیت‌­های موجود و در راستای تحقق اهداف مذکور، در قدم نخست بهره‌­گیری از قدرت لابی­‌گری اندیشکده‌­ها و اتاق­‌های فکر اروپایی از اولویت برخوردار است.

لابی­گری در اتحادیه اروپا

در بیان وسعت لابی­گری در سطح بروکسل، مقر اتحادیه اروپا، از تعبیر «شهر بیش‌ترین لابی­‌ها» استفاده می‌­شود و گفته می‌شود شمار دقیق لابی­‌گران در بروکسل را نمی‌توان تعیین کرد؛ نه به این خاطر که بسیاری از آن‌ها به این فعالیت به عنوان یک کار تمام وقت نمی‌نگرند، بلکه از آنجا که به عنوان حقوقدان، حسابدار، تاجر و امثال آن مشغول به کار هستند و تا حدی به این دلیل که آن‌هایی که واقعاً لابی‌گران تمام وقت هستند ترجیح می‌دهند خود را مشاور یا متخصص در سیاست‌ها معرفی کنند. از حیث آمار، حضور بالغ‌ بر شش هزار بنگاه لابی­‌گری و حداقل سی هزار لابی­‌گر در بروکسل که تقریباً با تعداد کارمندان کمیسیون اروپا برابری می‌­کند نشان از ارزش قابل­ توجه و فزاینده لابی­گری جهت تأثیرگذاری بر تصمیم‌گیری‌های کلان و تأمین منافع گروه‌های ذی‌نفوذ در سطح اتحادیه اروپا است (Traynor, 8 May 2014).

با وجود آنکه لابی و لابی­گری امری مشروع در نظام­‌های دموکراتیک غربی بوده و اتحادیه همچون ایالات‌متحده آمریکا مصمم به ساماندهی و نظام­‌مند کردن این گروه‌های لابی است، نقشی که لابی­‌ها در فرآیند سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری در کمیسیون و پارلمان اروپا ایفا می­‌کنند غیرقابل‌انکار و درخور توجه است. بر اساس برآوردهای سازمان­‌های نظارتی، بنگاه­‌های لابی­گری از طریق ارائه اطلاعات، مشاوره، پیشنهاد و راهکار به نمایندگان پارلمان و کمیسیونرها بر 75 درصد از قوانین مصوب اعمال‌ نفوذ داشته­‌اند. استمرار این روند در حال حاضر نگرانی‌هایی به وجود آورده مبنی بر اینکه منافع و خیر جمعی، قربانی منافع شخصی و گروهی صاحبان قدرت و ثروت شده است. ازاین‌رو، کمیسیون اروپا در تاریخ 9 نوامبر 2005 طرحی را با عنوان «شفافیت اروپا» (European Transparency) در دستورکار خود قرار داد. این طرح تمامی افراد حقیقی و حقوقی که قصد ارائه مشاوره به نهادهای تقنینی و اجرایی اتحادیه اروپا را دارند ملزم به ثبت قانونی فعالیت­‌های خود می‌­کند. (Eising & Lehringer, 2010: 195) پس از بررسی ابعاد آن در کارگروه­‌های متفاوت، طرح مذکور در ژوئن 2011 به صورت آزمایشی وارد فاز اجرایی شد و در حال حاضر پارلمان خواستار آن است که این طرح تا سال 2017 میلادی اجباری شود. تأکید بر تصویب طرح کمیسیون مبنی بر شفاف­‌سازی فعالیت­‌های بنگاه­‌های لابی­گری از سوی پارلمان اروپا در جهت رفع این قبیل نگرانی­‌ها بوده است (Euractiv, 16 April 2014).

عدم حضور و لابی‌گری ایران در سطح اتحادیه اروپا منجر به آن شده که عرصه‌ی فعالیت برای گروه‌های مخالف و معاند جمهوری اسلامی ایران در نهادهای مختلف اتحادیه اروپا مهیا شود.

اقدام مشترک «کمیسیون اروپا» و «پارلمان اروپا» در قانونی ساختن لابی‌گری در سطح اتحادیه را صرفاً نباید از حیث هویت خواهی و مشروعیت زایی برای اتحادیه نگریست؛ زیرا مشروعیتی که اتحادیه اروپا به بنگا‌‌ه­‌های لابی­گری جهت تأمین منافع بازیگران غیردولتی اعطا کرده است ناشی از فقدان تخصص در سطح نهادهای اتحادیه نیز است، بدین معنی که کمیسیون اروپا، به عنوان مؤثرترین نهاد اجرایی اتحادیه، صرفاً با برخورداری از یازده هزار نفر کارشناس، فاقد قدرت و نیروی انسانی لازم جهت سیاست‌گذاری است. ازاین‌رو، کمیسیون اروپا با بازیگران غیردولتی که دارای حوزه­های کاری تخصصی بوده و به واسطه تجربه و اطلاعات خود قادر به ارائه مشاوره و راهکار به کمیته‌های مختلف این کمیسیون هستند، ارتباط و تعامل برقرار می­‌کند. بازیگران غیردولتی نیز از این فرصت استفاده کرده و با توجه به منابع و ظرفیت‌های خود اقدام به تأثیرگذاری بر پیش‌نویس طرح‌ها و لوایح نموده و حتی طرح‌ها و پیشنهاد‌هایی را به کارگروه‌های تخصصی فعال در نهادهای اتحادیه ارائه می‌کنند.

لابی­‌گری بازیگران غیردولتی در سیاست‌گذاری اتحادیه اروپا

همان‌طور که اشاره شد، از بازیگران غیردولتی در زمره­ی لابی­گران در سطح نهادهای تصمیم‌گیر اتحادیه اروپا نام‌برده شده است و لاجرم هرگونه موجودیت­ اروپایی و غیراروپایی همچون دولت­ها، مناطق، سازمان­ها و امثال آن می­بایست از طریق این قبیل بازیگران غیردولتی به تحصیل منافع خود اقدام کند. در واقع، با هدف افزایش مشروعیت و کارآمدی اتحادیه اروپا، همکاری نهادهای مؤثر در اتحادیه اروپا با بازیگران غیردولتی، جزئی از سیاست‌گذاری اتحادیه در حوزه‌های موضوعی مختلف بوده است. (Saurugger, 2010: 475)

آمارهای موجود در سامانه اینترنتی مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا بیانگر آن است که تا 2 مهر 1395 (23 سپتامبر 2016) بالغ ‌بر 9.888 بازیگر غیردولتی وابسته و مستقل در این سامانه ثبت‌نام کرده و کد فعالیت دریافت کرده­اند تا از این طریق امکان دسترسی به کارشناسان، نمایندگان و مقامات اتحادیه اروپا را به صورت قانونی داشته باشند. [1]

جدول شماره 1. شمار گروه‌های لابی­گر قانونی تا 2 مهر 1395 (European Commission, 23 September 2016)

نکته قابل­ توجه آنکه ثبت‌نام گروه‌های لابی­گر غیردولتی در پورتال مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا، اختصاصاً به گروه‌های اروپا محدود نمی‌شود و کشورهای مختلف با توجه به ظرفیت­ها و منافع خود در اتحادیه اقدام به ثبت‌نام و دریافت کد فعالیت می­کنند تا از این طریق دسترسی قانونی به نهادهای تصمیم­گیر و مقامات و کارشناسان آن در اتحادیه داشته باشند.

جدول شماره 2. شمار گروه‌های غیراروپایی ثبت‌شده در پورتال مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا تا 2 مهر 1395

(European Commission, 23 September 2016)

با نگاهی دقیق‌­تر به اسامی و سوابق گروه‌های ذی‌نفوذ غیراروپایی، این نکته هویدا می­شود که بسیاری از این سازمان­ها، گروه­ها و شرکت­ها همچون گازپروم روسیه، خط هوایی امارات، اتاق بازرگانی بین‌­المللی چین و امثال آن از حمایت­ دولت متبوع خود برخوردار بوده و این تصور را به اذهان متبادر م‌ی­کند که دولت‌ها در تشویق شرکت­های خود به لابی­گری در سطح اتحادیه جهت نیل به منافع و اهداف عمدتاً اقتصادی، ابتکار عمل را در دست دارند.

مضاف بر آمار رسمی فوق که بیانگر حضور گسترده و قابل‌توجه بازیگران غیردولتی اروپایی و غیراروپایی به عنوان لابی­گر در سطح اتحادیه اروپا است، مؤسسات خصوصی نیز ارزیابی‌­هایی سالانه از نقش و تأثیرگذاری لابی­گری بازیگران غیردولتی بر تصمیمات نهادهای اتحادیه اروپا منتشر می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، موسسه روابط عمومی بورسُن مارستِلِر (Burson-Marsteller) در سال‌های 2009 و 2013 میلادی با نظرسنجی از حدود ششصد سیاست‌گذار دولت‌های اروپایی و مقامات اتحادیه اروپا، گزارش­هایی تحت عنوان «راهنمایی برای لابی­گری مؤثر در اروپا؛ دیدگاه سیاست‌گذاران» را منتشر کرده است. نمونه‌هایی از سؤالات و جمع‌بندی پاسخ‌های ارائه‌شده در جدول شماره (3) آمده است.

جدول شماره 3. ارزیابی سیاست‌گذاران اروپایی از لابی­گری در اتحادیه اروپا (Burson-Marsteller, 2009, 2013)

صرف‌نظر از مزایا و مضار فعالیت بازیگران غیردولتی در قالب گروه‌های ذی‌نفوذ، اهمیت لابی‌گری گروه‌های اروپایی و غیراروپایی غیرقابل‌انکار است. لابی­گران غیردولتی در مرکز جریان اطلاعات کلیدی به داخل و خارج نهادهای اتحادیه اروپا قرار دارند و از همان آغاز فرآیند تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری تا مرحله اجرا به اعمال نفوذ در آن می­پردازند. لیکن، آنچه در این ‌بین خلأ آن حس می‌شود، دو عامل «عدم حضور بازیگران غیردولتی ایرانی در عرصه‌های گوناگون اقتصادی، تجاری، انرژی، سیاسی و امنیتی» و «عدم بهره‌­گیری ایران از لابی­‌گری کنشگران غیردولتی اروپا» در سطح اتحادیه اروپا است. هنگامی فقدان این دو مورد ملموس‌­تر خواهد بود که مشاهده شود چالش اصلی میان ایران و اتحادیه اروپا که همانا پرونده هسته‌ای ایران است، مختومه شده و انتظار آن است که دو طرف شاهد بهبود روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود باشند. مع­‌هذا، عدم شکل­‌گیری مفاهمه و درک صحیح دو طرف از یکدیگر، نه‌تنها دستیابی به هرگونه مناسبات روبه رشد اقتصادی و سیاسی را با مشکل رو­به‌­رو می­‌کند، بلکه شکنندگی و تیرگی روابط در اثر اختلافات موضوعی میان ایران و اتحادیه اروپا همواره محتمل خواهد بود.

پیامد اصلی فقدان لابی ایران در اتحادیه اروپا

عدم حضور و لابی­گری ایران در سطح اتحادیه اروپا منجر به آن شده که عرصه­‌ی فعالیت برای گروه‌های مخالف و معاند جمهوری اسلامی ایران در نهادهای مختلف اتحادیه اروپا مهیا شود. در حال حاضر، با توجه به آمار موجود در پورتال کمیسیون اروپا، تنها شش گروه ذی‌نفوذ/ فشار ثبت­شده در سطح اتحادیه اروپا در حوزه مسائل ایران حضور دارند که جملگی به صورت رسمی و قانونی علیه امنیت و منافع جمهوری اسلامی در اتحادیه اروپا مشغول به فعالیت هستند. در واقع، در غیاب لابی­گری ایران، این قبیل گروه‌های ذی‌نفوذ مخالف –و احتمالاً تعداد دیگری از گروه‌های لابی­‌گر که کماکان فعالیت خود را در پورتال کمیسیون ثبت نکرده‌­اند– با ارائه اطلاعات غلط و مخدوش به نهادهای تصمیم‌­گیر اتحادیه اروپا، ضمن ایجاد هزینه، درصدد تیرگی و سردی روابط ایران و اتحادیه اروپا در دوران پسابرجام هستند.

جدول شماره (4)- گروه‌های ذی‌نفوذ فعال علیه ایران در اتحادیه اروپا تا 2 مهر 1395

(European Commission, 23 September 2016)

از سوی دیگر، این احتمال قوی وجود دارد که فرصت نفوذ ایران در نهادهای اتحادیه همانند کشورهای دیگر جهت ترغیب کارشناسان و سیاست‌گذاران اروپا به تدوین طرح­‌هایی مبنی بر سرمایه­‌گذاری و بهبود روابط تجاری با بی‌توجهی به امر لابی­‌گری از دست برود. مضافاً، همواره مواضع، دیدگاه و گفتمان ایران از سوی مقامات دولتی به سمع و نظر تصمیم­‌گیران اتحادیه اروپا رسیده است. ازاین‌رو، ایجاد گسست و شکاف احتمالی بین ایران و اتحادیه، بی‌اعتمادی و سوءظن تدریجی به وجود آورده و برقراری کانال ارتباطی با یکدیگر را با مشکل روبه‌رو می‌کند. در صورتی‌ که لابی‌گری فعالانه ایران در اتحادیه می­‌تواند خلأهای سیاسی بین طرفین را پر کرده و راهکارهایی جهت برون‌رفت از تنش‌ها و بهبود روابط در عرصه‌های مختلف ارائه کند.

همان‌طور که اشاره شد، عدم درک صحیح و مناسب ایران و اتحادیه اروپا از گفتمان و منافع یکدیگر مانع از شکل­گیری روابط سیاسی و اقتصادی پایدار بین طرفین می‌شود که در جهت رفع این نقیصه­ی بنیادین ضروری است سه رویکرد «گفتگو، دیپلماسی و لابی­‌گری هدفمند» به صورت همزمان از سوی ایران پیگیری شود. با ­این­ وجود، به نظر می‌­رسد رویکرد لابی­‌گری به عنوان یکی از عناصر مقوم بهبود روابط طرفین، مورد غفلت واقع ‌شده است که نتیجتاً نمی‌توان انتظار خاصی از استمرار گفتگوها و دیپلماسی رسمی بین ایران و اتحادیه بدون توجه به مقوله لابی­گری در سطح بروکسل و نقش بازیگران غیردولتی در تحقق این مهم داشت.

از آنجا که نام هیچ گروهی در قالب بازیگر غیردولتی حامی منافع و سیاست‌­های ایران در سامانه اینترنتی مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا ثبت نشده است، می­‌توان این‌طور استنباط کرد که جمهوری اسلامی ایران تاکنون به صورت منسجم و هدفمند از این امتیاز فراگیر و مشروع استفاده نکرده است – گرچه لابی­گری پراکنده و غیرمنسجم کارگزاران رسمی دستگاه سیاست خارجی ایران در سطح اتحادیه اروپا دور از ذهن نیست. علی ­الحال، همان­طور که اشاره شد، در حالی بازیگران غیردولتی ایرانی در سطح اتحادیه اروپا حضور ندارند ­که گروه‌های مخالف و معاند ایران فعالانه در سطح اتحادیه مشغول به ارائه اطلاعات مخدوش و غلط به کارشناسان، مقامات و نمایندگان اتحادیه اروپا هستند. توجه به این نکته حائز اهمیت است که تمرکز و توجه دولتمردان ایرانی به مقوله لابی­گری در سطح اتحادیه اروپا متضمن این موضوع نیست که اهداف و منافع ایران ازاین‌روش به سهولت تأمین می‌­شود، بلکه با برخورداری از راهبرد مدون و طولانی مدت در چگونگی ارتباط با اتحادیه اروپا و یکایک کشورهای عضو، لابی­گری صرفاً هموار کننده‌ی مسیر در دست‌یابی به منافع و اهداف ایران در اتحادیه خواهد بود.

راهکاری مقدماتی برای ورود ایران به لابی‌گری در اتحادیه اروپا

مادامی که ایران و اتحادیه اروپا درک صحیح و مناسبی از گفتمان، منافع مادی و رویکردهای یکدیگر نداشته باشند و به آن سطح از تفاهم موردنیاز دست نیافته باشند، امکان لابی­گری در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی –به خصوص از سوی کشوری چون ایران که عمدتاً منافع و سیاست­‌های آن در سطح منطقه و بین‌­الملل با سیاست­‌های اتحادیه اروپا متفاوت است– بسیار دشوار خواهد بود. از این‌ رو، در قدم اول، از بازیگران غیردولتی اروپا باید استفاده شود که توانایی رفع این نقیصه را دارا هستند. به نظر می‌رسد، استفاده از قدرت نفوذ و لابی‌­گری اندیشکده‌­ها و مؤسسات پژوهشی در سطح اتحادیه اروپا آغاز مناسبی بر شکل­‌گیری مفاهمه و درک اتحادیه اروپا از کنش‌­های سیاسی ایران باشد.

به اختصار، در توضیح چرایی انتخاب اندیشکده­‌ها و مؤسسات پژوهشی به عنوان لابی­‌گران ایران در اتحادیه باید اشاره داشت با وجود آنکه تنها هفت درصد از گروه‌های لابی­گر در زمره‌ی اندیشکده­‌ها و مؤسسات پژوهشی هستند، لکن به گواه آمار و ارقام ارائه‌شده در این تحلیل، دارای قدرت تأثیرگذاری سی‌درصدی بر تصمیمات و طرح­های نهادهای اتحادیه اروپا هستند که خود نشان از مقبولیت و باور به کارایی نسبی اتاق‌های فکر و نهادهای پژوهشی نزد نمایندگان و مقامات سیاسی دولت­‌ها و اتحادیه اروپا است. در حقیقت، بهره‌­گیری ایران از اندیشکده­ها و مؤسسات پژوهشی اروپا بدین جهت حائز اهمیت است که این قبیل اتاق‌های فکر با تولید محتوا و ارائه اطلاعات متقن به کارشناسان در نهادهای مختلف اتحادیه اروپا، از امکان تأثیرگذاری بر تصمیمات و پیش­نویس طرح­ها در بروکسل برخوردار هستند. لذا با بهره‌­گیری از نفوذ و جایگاه اندیشکده­‌ها و اتاق­‌های فکر اروپا می‌­توان تدریجاً مشکل غامض و بنیادین «عدم مفاهمه میان ایران و اتحادیه اروپا» را رفع کرد. اقداماتی از قبیل تبادل دانشجو و استاد، انجام پروژه­‌های تحقیقاتی مشترک از سوی مؤسسات پژوهشی غیردولتی، برگزاری سمینار و همایش پیرامون موضوعات و مسائل مشترک در دانشگاه‌­ها و مراکز علمی، تسهیل در همکاری­‌های آکادمیک، حمایت مادی از مراکز تحقیقاتی و اندیشکد­ه‌­های اروپا و به‌طورکلی دیپلماسی علمی منجر خواهد شد که اولاً اتاق­‌های فکر، اندیشکده­‌ها و مؤسسات پژوهشی کشورهای عضو اتحادیه اروپا درک درستی از گفتمان، منافع و رویکرد ایران به دست آورند، ثانیاً به نظر می‌رسد امکان تأثیرگذاری ایران بر مؤسسات پژوهشی آسان­تر از دیگر گروه‌های لابی­گر در مقطع کنونی باشد و ثالثاً کمک مادی به این قبیل مؤسسات می‌تواند وابستگی نسبی آن‌ها به ایران را در پی داشته باشد. فی‌الواقع بهره‌گیری ایران از مراکز تحقیقاتی اروپا در طولانی مدت منجر به آن خواهد شد که پژوهشگران و محققان اندیشکده­ها و مراکز علمی اروپا، ضمن پرهیز از توصیف مغرضانه از ایران در منشورات خود، حتی‌المقدور به صورت غیرمستقیم به عنوان یک لابی­­‌گر در جهت سیاست­‌های ایران قلم بزنند.

استفاده از قدرت نفوذ و لابی‌گری اندیشکده‌ها و مؤسسات پژوهشی در سطح اتحادیه اروپا می‌تواند آغاز مناسبی بر شکل‌گیری مفاهمه و درک اتحادیه اروپا از کنش‌های سیاسی ایران باشد.

البته باید تأکید کرد که این امر پروسه‌­ای طولانی مدت بوده و نیازمند جلب اعتماد طرفین است، اما در صورت تحقق آن و شناخت دقیق و منصفانه طرف مقابل از مواضع ایران از طریق لابی­‌گری مراکز پژوهشی اروپا می­‌توان واقع‌بینانه انتظار داشت که روابط فی‌مابین از قوام بیشتری برخوردار شود و به سطحی از مناسبات در حوزه­‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی برسد که عوامل داخلی و خارجی به‌ سهولت مانع از انقطاع آن نگردند. همچنین در مراحل بعدی می‌توان از حضور اندیشکده‌­ها و مراکز تحقیقاتی ایرانی به عنوان بازیگران غیردولتی در سطح اتحادیه اروپا نیز استفاده کرد. این مراکز پژوهشی می‌­توانند با ارائه اطلاعات و راهکارهای لازم به کارشناسان، مقامات و نمایندگان اروپا نه‌تنها سیاست‌­های کلان ایران در سطح منطقه و بین­‌الملل را تبیین نمایند، بلکه در جهت بهبود و گسترش روابط ایران و اتحادیه در عرصه­‌های گوناگون نیز قدم بردارند.

نکته پایانی آنکه به عنوان مثال، در حال حاضر، حساسیت مؤسسات پژوهشی اروپایی در خصوص سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای برخی دولت‌های عربی رو به ازدیاد گذاشته و لاجرم این حساسیت به سطح سیاسی تسری یافته است، به‌گونه‌ای که برخی مقامات سیاسی آشکارا اقدام به انتقاد از سیاست‌های این کشورهای عربی می‌کنند. در شرایط حساس کنونی، هرگونه روزنه‌ای که منتج به تقویت قدرت ایران در سطح منطقه و نظام بین‌الملل می‌شود، نباید نادیده گرفته شود. مقوله لابی‌گری در اتحادیه اروپا در زمره آن مواردی است که اگر سنگ بنای آن درست و اصولی بنا شود، حتماً متضمن دستاورد در سطوح دوجانبه و منطقه‌ای برای جمهوری اسلامی در میان و بلندمدت خواهد بود.

یادداشت­

1. آمار و ارقام مذکور تنها اشاره به بازیگران غیردولتی­‌ای دارد که از طریق سامانه اینترنتی مشترک کمیسیون و پارلمان اروپا، ثبت‌نام و کد فعالیت دریافت کرده‌اند. لیکن، به جهت عدم الزام در دریافت چنین کدی، برآورد می‌شود که تعداد بازیگران غیردولتی فعال در اتحادیه اروپا چندین برابر ارقام ذکرشده باشد.

منابع

  1. Burston-Marsteller (2009), “A Guide to Effective Lobbying in Europe”, Retrieved 9 September 2016, from: www.oursocialmedia.com/wp-content/uploads/effective-lobbying_light_07102009.pdf
  2. Burston-Marsteller (2013), “A Guide to Effective Lobbying in Europe”, Retrieved 9 September 2016, from: http://burson-marsteller.nl/wp-content/uploads/2013/06/Lobbying-survey-Report.pdf
  3. Eising, R., & Lehringer, S. (2010), ‘Interests Group and the European Union’ In M. Cini & N. Perez-Solorzano (Eds.), European Union Politics. Oxford: Oxford University Press.
  4. Euractiv (2014, April 16), “EU Lobbyist Register To Become Mandatory By 2017” [News], Retrieved 20 September 2016, from: www.euractiv.com/sections/public-affairs/eu-lobbyist-register-become-mandatory-2017-301581
  5. European Commission (2015, May 23), “Transparency Register”, Retrieved 23 September 2016, from: http://ec.europa.eu/transparencyregister/public/homePage.do
  6. Saurugger, S. (2010), “The Social Construction of the Participatory Turn: The Emergence of a Norm in the European Union”, European Journal of Political Research, Vol. 49, No. 4, pp. 471-495.
  7. Traynor, I. (2014, May 8), “30,000 Lobbyists And Counting: Is Brussels Under Corporate Sway?”, Deutsche Welle, Retrieved 2015 April. 20, from: www.theguardian.com/world/2014/may/08/lobbyists-european-parliament-brussels-corporate
استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.