1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست اجتماعی و فرهنگی
  4. >
  5. مشاركت اجتماعی
  6. >
  7. سازمان‌های مردم نهاد

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

2 اسفند 1394 ساعت 17:01 شماره مسلسل: 4400177

جشن سلام درنا: معرفی الگویی از یک ائتلاف اجتماعی

جشن سلام درنا: معرفی الگویی از یک ائتلاف اجتماعی

یکی از مسائل استان مازندران موضوع محافظت از پرندگان مهاجر است. متاسفانه هر ساله شاهد کشتار تعداد زیادی از این پرندگان مهاجر در استان هستیم به طوری که از درنای سیبری فقط یک عدد باقی مانده است. این موضوع به مساله‌ایی بدخیم و پیچیده تبدیل شده است زیرا شکار پرندگان سال‌هاست که تداوم دارد و نوع شکار، عاملان شکار، انگیزه‌های شکار و پیامدهای شکار از پیچیدگی فراوانی برخوردار است به طوری که مسئولین رسمی مربوطه یعنی سازمان حفاظت از محیط زیست به تنهایی از حل این مساله عاجز می‌باشند و مداخله نیروهای قهری نظیر نیروی انتظامی نه تنها کمک به حل مساله ننموده بلکه بر پیچیدگی ابعاد آن افزوده است.<br/>در این مساله ذینفعان زیادی وجود دارند که در تعیین سرنوشت این مساله موثرند و هیچ قدرت واحدی به تنهایی قادر به واداشتن افرادی که به صید پرندگان مشغولند، نیست. حل مسئله شکار پرندگان فقط به کمک مالی یا قدرت سیاسی دولت بستگی ندارد بلکه باید افراد و گروه های مختلف در یافتن راه حل و اجرای آن سهیم و شریک باشند.


یکی از مسائل استان مازندران موضوع محافظت از پرندگان مهاجر است. هر ساله در فصل پاییز شاهد مهاجرت پرندگان مهاجر فراوانی هستیم که برای زمستان گذرانی وارد تالاب‌های استان می‌شوند از جمله گونه درنای سیبری. متاسفانه هر ساله شاهد کشتار تعداد زیادی از این پرندگان مهاجر در استان هستیم به طوری که از درنای سیبری فقط یک عدد باقی مانده است. این موضوع به مساله‌ایی بدخیم و پیچیده تبدیل شده است زیرا شکار پرندگان سال‌هاست که تداوم دارد و نوع شکار، عاملان شکار، انگیزه‌های شکار و پیامدهای شکار از پیچیدگی فراوانی برخوردار است به طوری که مسئولین رسمی مربوطه یعنی سازمان حفاظت از محیط زیست به تنهایی از حل این مساله عاجز می‌باشند و مداخله نیروهای قهری نظیر نیروی انتظامی نه تنها کمک به حل مساله ننموده بلکه بر پیچیدگی ابعاد آن افزوده است.

در این مساله ذینفعان زیادی وجود دارند که در تعیین سرنوشت این مساله موثرند و هیچ قدرت واحدی به تنهایی قادر به واداشتن افرادی که به صید پرندگان مشغولند، نیست. حل مسئله شکار پرندگان فقط به کمک مالی یا قدرت سیاسی دولت بستگی ندارد بلکه باید افراد و گروه های مختلف در یافتن راه حل و اجرای آن سهیم و شریک باشند. به عبارت دیگر، حل مساله شکار پرندگان مستلزم مشارکت طیف متنوعی از مردم است. به همین خاطر در جشن درنا شاهد مشارکت گروه‌های مختلف بودیم.

معرفی جشن درنا

از تابستان سال 94 با تشویق خانم الن ووسالو (فعال زیست محیطی فنلاندی ساکن در شهرستان نور) گروهی از علاقمندان به محافظت از پرندگان مهاجر و بخصوص علاقمندان به درنای سیبری دور هم جمع شدند تا راهکاری برای محافظت از این پرندگان بیابند. این گروه از چند جهت دارای ویژگی‌های متنوعی بودند مثلاً از جهت سنی (در بین آنها از نوجوان 15 سال بود تا افراد بالای 65 سال)، از جهت جنسی (هم دختر و پسر بودند و هم زن و مرد)، از جهت شغلی (شامل: زنان خانه‌دار، دانش آموز، دانشجو، شاغل بخش دولتی، شاغل بخش خصوصی، بازنشسته، استاد دانشگاه، و ...)، از جهت تخصص (متخصص محیط زیست، جامعه شناس، متخصص اکوتوریسم، روانشناس، هنرمند، مهندس آب و خاک، حقوقدان، شیمی دان، برنامه ریز شهری و .....)، از جهت محل سکونت (ساکن بابل، ساکن بابلسر، ساکن ساری و حتی فنلاندی). در مجموع می توان گفت شاهد ائتلاف سه بخش اصلی بودیم: بخش خصوصی، بخش دولتی و بخش جامعه مدنی. این دقیقاً همان شرایط لازم برای تولید سرمایه اجتماعی و انجام کارهای بزرگ است.

این گروه کوچک اگرچه در ابتدا با پنج نفرکار خود را در تابستان 94 شروع کرد ولی در فرایند کار تحت تاثیر پیامدهای حاصل از سرمایه اجتماعی در هر جلسه بصورت گلوله برفی افراد جدیدی به گروه اضافه شدند و در نهایت به حدود بیست نفر رسیدند. هدف این جمع این بود که برای محافظت از پرندگان مهاجر و بخصوص محافظت از درنای سیبری چه کار می‌توان کرد؟

سازمان کار

در جلسات اولیه افراد علمی گروه از رشته‌های محیط زیست، جامعه‌شناسی، اکوتوریسم و روانشناسی به مباحث علمی پرداختند و به این نتیجه رسیدند که بهترین مکانیسم همانا آموزش مسائل زیست محیطی از جمله آموزش ضرورت و لذت محافظت از پرندگان به کودکان منطقه است تا از طریق کودکان بتوان بر بزرگسالان تاثیر گذاشت و با شکار مقابله نمود. سپس در خصوص محتوای این آموزش و سرفصل های آن بحث شد که آیا جنبه شناختی آن اولویت دارد یا ابعاد عاطفی آن؟ پس از به نتیجه رسیدن در خصوص محتوای آموزش و اولویت ها، مجموعه یافته‌های علمی در اختیار متخصصان روانشناسی کودکان قرار گرفت که مشخص سازند برای رسیدن به این اهداف بهترین شیوه آموزش برای کودکان 10 تا 12 ساله چه می تواند باشد. در نهایت مجموعه یافته های تیم علمی و تیم روانشناسی در اختیار تیم هنری که شامل کارگردان، مجری و گروه نمایش مخصوص کودکان بود قرار گرفت تا در قالب های هنری مخصوص کودکان نظیر شعر، سرود، آهنگ، نمایش، مسابقه و طنز و .... این برنامه های آموزشی به کودکان منتقل شوند.

در نهایت در سوم دی ماه برنامه ای به نام: سلام درنای امید به مدت دو ساعت در محل بنیاد علمی حریری در شهر بابل برای حدود 200 کودک از مدارس مختلف شهر اجرا گردید. این برنامه کوشید تا در قالب های شاد و مفرح به آموزش محافظت از پرندگان بپردازد. در انتهای برنامه تلاش شد تا با استفاده از مکانیسم های ظریف روانشناختی از یکطرف ارتباط این دانش آموزان با این موضوع گسسته نشود و استمرار یابد (نظیر اهدای کتاب درنا و یا اهدای برنامه بازی اندرویدی پرندگان برای نصب در موبایل و تبلت کودکان، یا مسابقه نقاشی درنا) و ثانیاً به این دانش آموزان نقش سفیران درنا اهدا شد تا هر یک از آنها در مدارس خود به انتقال آموزه های زیست محیطی به سایر دانش آموزان بپردازند. بر اساس ارزیابی های صورت گرفته از خود کودکان و والدین آنها، این برنامه تاثیر شگرفی بر افزایش آگاهی کودکان از محیط زیست و علاقمندی و همذات پنداری آنها با طبیعت و پرندگان داشته است. اکنون پس از گذشت چند هفته از برنامه جشن درنا، هنوز والدین زیادی با بنیاد علمی حریری تماس گرفته و ضمن قدردانی، خواهان استمرار و تکرار چنین برنامه هایی می باشند.

هزینه کل اجرای این برنامه فرهنگی و آموزشی فقط حدود یک میلیون تومان بوده که این مبلغ هم از طریق کمک های مردمی تامین گردید. هیچیک از افراد اجرایی برای این فعالیت ریالی دریافت نکردند و بسیاری از آنها برای مدت حدود چهار ماه هر هفته از راه های دور و نزدیک برای شرکت در جلسات خود را به محل اصلی فعالیت یعنی بنیاد علمی حریری در شهر بابل می رسانند و با رضایت خاطر در هر جلسه (که این جلسات همواره در شب پس از برگشت افراد از فعالیت های روزانه و رسمی آنها بوده) بیش از سه ساعت وقت خود را صرف این امور می نمودند. مجریان این برنامه احساس می کنند که با این کار بخشی از سهم خود برای هزینه محافظت از محیط زیست را پرداخت نموده اند.

نه تنها کودکان و والدین از این برنامه نهایت لذت را برده و آگاهی بسیاری کسب نمودند بلکه حتی خود افراد برگزار کننده به نهایت درجه احساس مفید بودن یافتند. موفقیت این برنامه سبب شد تا بنیاد علمی حریری اقدام به تاسیس دپارتمان جدیدی به نام دپارتمان محیط زیست نماید تا این نوع فعالیت ها در عرصه های مختلف زیست محیطی نظیر زباله، رودخانه، آب، ساحل، جنگل و .... استمرار یابد. زیرا اعتقاد گروه بر این است که حل این مسائل نیازمند ثبات است. به همین جهت باید برنامه هایی نظیر جشن سلام درنا استمرار یابد و تابع نوسانات سیاسی و اقتصادی کشور و استان و شهر نباشد تا بتواند تاثیر گذار شود. حل مسائلی نظیر مقابله با شکار مستلزم آگاهی عمومی در مورد منشا این مشکلات و شکل گیری یک ائتلاف اجتماعی برای حل آنان است.

اگرچه عوامل مختلفی در موفقیت این برنامه نقش داشتند ولی نباید از دو رکن اصلی غافل بود: اول- الن ووسالو فنلاندی حجیم عظیمی از تجربه جهانی را در جلسات علمی و اجرایی این برنامه ارائه می نمود و حضور همیشگی این فرد سالمند بر انگیزه و اشتیاق سایرین تاثیر فراوانی داشت و دوم- مساعدت های فکری و لجستیکی بنیاد علمی حریری که با اعتقاد راسخ به اهمیت محیط زیست با تمام امکانات پرسنلی، فیزیکی و فکری خود یاور این گروه بود. لذا می توان نتیجه گرفت که تجربه جهانی در پیوند یا یک سازمان مردم نهاد اصیل با همراهی تعدادی کنش گر دارای مسئولیت اجتماعی سبب شکل گیری نوعی ائتلاف اجتماعی برای محافظت از پرندگان مهاجر شد.

دو نتیجه کلی از این برنامه

اول اینکه این برنامه دو ساعته مسلماً باعث حل مشکل شکار در منطقه نشده است ولی به اعتقاد ما در صورت گسترده شدن، تعمیم و تکرار برنامه هایی از این دست می توان به کاهش مشکلات زیست محیطی نظیر شکار امیدوار بود. دوم اینکه علیرغم تمام مشکلات اقتصادی انسان های امروز و فردگرایی حاصل از دوره مدرن ولی میتوان ادعا کرد که هنوز زمینه ها و پتانسیل هایی برای شکل گیری ائتلاف اجتماع انسانی برای اهداف اجتماعی نظیر حفظ محیط زیست وجود دارد و این یعنی: اجتماع هنوز نمرده است.

لینک عضویت در کانال تلگرام شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.