1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست محیط زیست
  4. >
  5. توسعه پایدار

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

19 دی 1394 ساعت 11:08 شماره مسلسل: 1100163

ضرورت سیاست‌گذاری برای توسعه مدارس سبز در ایران

ضرورت سیاست‌گذاری برای توسعه مدارس سبز در ایران

بخش عمدة معضلات محیط زیستی موجود، ریشه در فقدان آگاهی‌ لازم و ضعف فرهنگی در زمینه ارتباط انسان و طبیعت دارد و در واقع نوعی مشکل فرهنگی محسوب می‌شود؛ لذا نیازمند عزم ملی و بین‌المللی برای سیاست‌گذاری در حوزه آموزش محیط زیست و فرهنگ‌سازی است. سیاست‌گذاری در آموزش محیط زیست به‌عنوان یکی از شقوق سیاست‌گذاری عمومی دولت و ابزاری حقوقی-سیاسی برای مدیریت مباحث آموزشی در حوزه محیط زیست تلقی می‌شود...


عصر کنونی را دوران بحران‌های محیط زیستی نام نهاده‌اند، زیرا گستره دست‌اندازی انسان بر عرصه‌های محیط زیست، در نتیجه رشد روز افزون جمعیت و نیاز به توسعه در کلیه سطوح اقتصادی و اجتماعی، روزبه‌روز ابعاد وسیع‌تری به خود گرفته و در اثر بهره‌برداری غیراصولی و بی‌رویه از منابع طبیعی، خسارت جبران‌ناپذیری بر پیکره محیط زیست وارد نموده است. از طرفی بخش عمدة معضلات محیط زیستی موجود، ریشه در فقدان آگاهی‌ لازم و ضعف فرهنگی در زمینه ارتباط انسان و طبیعت دارد و در واقع نوعی مشکل فرهنگی محسوب می‌شود؛ لذا نیازمند عزم ملی و بین‌المللی برای سیاست‌گذاری در حوزه آموزش محیط زیست و فرهنگ‌سازی است. سیاست‌گذاری در آموزش محیط زیست به‌عنوان یکی از شقوق سیاست‌گذاری عمومی دولت و ابزاری حقوقی-سیاسی برای مدیریت مباحث آموزشی در حوزه محیط زیست تلقی می‌شود. در این فرایند که مبتنی بر چالش‌ها و محدودیت‌های موجود در بخش آموزش محیط زیست است، راه‌حل‌ها از طریق جریان سیاست‌گذاری تحلیل‌شده و از طریق مبادی قانونی برای اجرا پیگیری می‌شود. آموزش محیط زیست تلاش می‌نماید تا دانش، نگرش و رفتار افراد را در جهت حمایت از محیط زیست توسعه دهد.

با توجه به فرهنگ غنی اسلامی و تصریح اصل پنجاهم قانون اساسی در حفاظت محیط زیست به‌عنوان یک وظیفه عمومی که همگانی بودن آن را در ضمیر خود نهفته دارد و نیز با توجه به اینکه آموزش یکی از مؤثرترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر توسعه هر کشور است، انجام اقداماتی در جهت افزایش آگاهی‌های محیط زیستی ضروری می‌باشد. ازآنجایی‌که بسیاری از تهدیدات محیط زیستی، تخریب منابع و آلوده‌سازی محیط نتیجه فعالیت‌های انسانی است، تردیدی نیست که با آموزش‌های مستمر و هدف‌دار اقشار مختلف جامعه به‌طوری‌که کلیه آحاد انسانی به مفاهیم عمده‌ی محیط زیستی آشنا شوند، می‌توان به داشتن جامعه‌ای باوجدان محیط زیستی و آینده‌ای توأم با سرسبزی، سلامتی و استقلال برای میهن اسلامی امیدوار بود. در این میان نقش مدارس در راستای تحقق اهداف توسعه پایدار نقشی برجسته و حائز اهمیت است.

مسائل محیط زیستی در سراسر جهان با تأخیر وارد فعالیت‌های مدارس شدند. در سال 1992، بیست سال بعد از کنفرانس استکهلم، کنفرانس ریو در شهر ریودوژانیرو برزیل برگزار شد که حاصل کار آن تهیه‌ی منشوری تحت عنوان دستور کار 21 بود. بر طبق اصل 22، دستور کار 21 «... جوامع‌ محلی‌ به‌ سبب‌ دانش‌ و آداب‌ورسوم‌ سنتی‌ خود، در مدیریت‌ و توسعة‌ محیط‌ زیست‌ نقشی‌ حیاتی‌ ایفاء می‌کنند. لذا، دولت‌ها باید از هویت‌، فرهنگ‌ و منافع‌ ایشان‌ به‌طور شایانی‌ حمایت‌ کرده‌ و راه‌ را برای‌ شرکت‌ مؤثرشان‌ در امر توسعة‌ پایدار باز کنند». همچنین در قسمت 3/36، دستور کار 21 بیان می‌دارد «آموزش برای ارتقاء توسعه پایدار و بهبود ظرفیت مردم جهت پرداختن به مسائل محیط زیست و توسعه‌ بسیار مهم و حیاتی است».

در پاسخ به این بیانیه، برنامه بین‌المللی مدارس سبز توسط بنیاد بین‌المللی آموزش محیط زیست در سال 1994 شروع شد. این برنامه باهدف آموزش محیط زیست در نظام رسمی کشور در هفت مرحله و بر اساس رهنمودهای مدیریت محیط زیستی (ISO14001) برنامه‌ریزی‌شده است که بر اساس آن طیف وسیعی از افراد ذینفع شامل مدیران، معلمان، خانواده‌ها، دانش‌آموزان و اولیای مدرسه، با محوریت دانش‌آموزان مورد آموزش قرار می‌گیرند و درنهایت مدارس عضو پس از گذراندن موفقیت‌آمیز مراحل هفتگانه برنامه، پرچم ویژه مدارس اکولوژیکی را دریافت خواهند کرد. کاربرد مفاهیم پایداری در مدارس، مبحثی تازه را به نام‌های مدرسه سبز، مدرسه محیط زیستی، مدرسه پایدار، مدرسه طبیعت و مدرسه اکولوژیکی بازکرده است که همگی این‌ها دارای مفهوم یکسانی هستند و بر مدرسه سازگار با محیط زیست دلالت دارند.

مدرسه‌ای که شاخصه‌های محیط زیست چه از لحاظ انسانی (کارکنان، معلمان و دانش‌آموزان و اولیای دانش‌آموزان) و چه از لحاظ ساختاری (استانداردهای محیط زیستی در ساختمان مدرسه) در آن رعایت شود را مدرسه سبز می‌گویند. مدرسه سبز مکانی است که در آن تمامی اعضای جامعه دانش‌آموزی متشکل از معلمان، دانش‌آموزان، اولیاء و مربیان به کسب آموزش و مهارت‌های محیط زیست

مدرسه سبز مکانی است که در آن تمامی اعضای جامعه دانش‌آموزی متشکل از معلمان، دانش‌آموزان، اولیاء و مربیان به کسب آموزش و مهارت‌های محیط زیستی مبادرت می‌نماید و در تأسیس و استقرار آن تمامی ضوابط و استانداردهای محیط زیستی لحاظ شده است.

ی مبادرت می‌نماید و در تأسیس و استقرار آن تمامی ضوابط و استانداردهای محیط زیستی لحاظ شده است.

با توجه به نتایج حاصل از همایش‌های جهانی استکهلم 1972، ریودوژانیرو 1992 و ژوهانسبورگ 2002 و تأکید بر حفاظت از منابع طبیعی، صرفه‌جویی و دعوت از کلیه آحاد مردمی در تمام جوامع و کشورهای سراسر جهان به حرکت هماهنگ جهت دستیابی به توسعه پایدار و با توجه به تحولاتی که با فعالیت‌های تحت عنوان «دستور کار 21» در جهان آغازشده و تداوم دارد، در اسفند 1388 کشور ایران به‌عنوان شصت و نهمین عضو بنیاد بین‌المللی آموزش محیط زیست انتخاب شد. هم‌اکنون در ایران آن دسته از مدارسی سبز هستند که فرایند تأیید را توسط شرکت ستارۀ سبز جهان (یک مؤسسه غیردولتی) سپری کنند و تحت عنوان مدارس اکولوژیکی گواهینامه دریافت کنند.

دانش‌آموزان ایرانی علاوه بر آموزش‌های رسمی که دریافت می‌نمایند، پس از پایان کلاس‌های خود در کلاس‌های فوق‌برنامه دیگری نیز شرکت می‌کند و بخش زیادی از روز را به‌جای اینکه در خانه‌های خود سپری کنند در مدرسه هستند. بر همین اساس، اشتباه نیست که بگوییم شخصیت آن‌ها بیشتر از اینکه تحت تأثیر محیط خانه باشد تحت تأثیر محیط مدرسه آن‌ها است. چشم‌انداز 20 ساله، نقشه‌ی جامع علمی کشور و سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش بر این مفهوم اساسی تأکید دارند که با مدارس سنتی نمی‌توان دانش‌آموختگان را برای زندگی فردا آماده نمود و برای رسیدن به اینکه دانش‌آموختگانی دانا و توانا و متعهد در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی داشته باشیم نه‌تنها نیازمند تحول در تمامی عرصه‌های تعلیم و تربیت هستیم، بلکه مفهوم مدرسه نیز نیازمند بازتعریف و تحول اساسی است.

مدارس سبز در دنیا جوان است و در ایران به‌گونه‌ای طفل است. علی‌رغم مزایای غیرقابل انکار مدارس سبز، اجرای این طرح در ایران همواره با موانع و مشکلاتی روبه‌رو بوده است. ناکافی بودن نیروی انسانی متخصص و آموزش‌دیده و کمبود منابع مالی و فیزیکی جهت ملزومات موردنیاز مدارس سبز از مشکلات موجود در زمینة توسعه این مدارس در کشور است که باید به آن پرداخته شود.

در تمامی نقاط ایران مدارس و مؤسسات آموزشی هستند که درصدد پیاده‌سازی طرح مدارس سبز بوده و از انگیزه‌ی کافی در این جهت نیز برخوردار هستند؛ اما به نظر می‌رسد که دستگاه‌های مسئول و دست‌اندر کار می‌بایست بیش‌ازپیش به این امر توجه نموده و با تمهید سیاست‌های تشویقی و حمایتی ویژه از مدارس سبز، راه صحیح و پایدار توسعه را برای سایر سازمان‌ها و مراکز آموزشی روشن‌تر نمایند. در نظر گرفتن الزامات جدیدی برای مدارس و مراکز آموزشی در شرف تأسیس و احداث، در خصوص اجرایی نمودن و رعایت معیارهای مدارس سبز، از دستگاه‌های مسئول انتظار می‌رود.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.
مهرداد مطبوع ریاحی

19 دی 1394 ساعت 19:23

انجمن ساختمان سبز ایالات متحده آمریکا USGBC با همکاری با مدارس محیط زیست فدراسیون ملی حیات وحش این کشور برنامه ای بنام «چالش مدارس سبز» (Green Schools Challenge) را در سطح ایالتهای کشور اجرا می نماید. هدف این برنامه توانمند سازی دانش آموزان برای ایفای نقشی موثرتر در قبال محیط زیست پیرامونی آنها می باشد. در این برنامه از مدارس برای تشکیل «تیم های سبز» برای ایجاد پروژه های سبز با هدف بهتر کردن محیط زیست مدرسه خود دعوت می شود. هدف این برنامه ها کاهش هزینه های انرژی و نگهداری در سطح مدارس بوده و تاثیر مثبت ماندگار بر بینش و فرهنگ زیست محیطی دانش آموزان، معلمان و جامعه می باشد. مربیان داوطلب در مدارس به دانش آموزان و معلمان در خصوص تکنیکهای مفید نگهداری ساختمان و استفاده صحیح از انرژی و چگونگی حفاظت از محیط زیست پیرامونی راهنمائی و آموزش های لازم را ارائه می دهند. سپس هر ساله پس از پایان دوره ها و با داوری نتایج کسب شده در رقابت، کمیته مدارس سبز USGBC جوایز نقدی و تقدیر نامه های به مدارس ابتدایی شرکت کننده و پیشتاز در رسیدن به اهداف برنامه تقدیم میکند. این برنامه یک مدل بسیار مناسب فرهنگی و زیست محیطی برای اجراء در سطح مدارس در کشور ما می باشد. لذا در تایید مقاله نویسنده محترم چند پیشنهاد آورده می شود: -1 مدل چالش مدارس سبز آمریکا در کشور ما با همکاری سازمان محیط زیست کشور، وزارت آموزش و پرورش، وزارت نیرو، وزارت نفت و سازمانهای محیط زیستی مردم نهاد داوطلب اجراء گردد. -2در سطح ادارات در کل کشور با همکاری وزارت کشور، سازمان محیط زیست کشور، وزارت نیرو، وزارت نفت برنامه ای مشابه بنام چالش ادارات سبز اجراء گردد. 3- در سطح شهرکهای صنعتی در کل کشور با همکاری سازمان محیط زیست، وزارت صنایع و معادن، وزارت نیرو و وزارت نفت چالش شهرکهای صنعتی سبز اجراء گردد.

تست میلاد

21 دی 1394 ساعت 01:02

بسیار "عالی" است...

تست میلاد

21 دی 1394 ساعت 01:02

بسیار "عالی" است...

محمد خادم

21 دی 1394 ساعت 21:30

ایجاد مدارس سبز به طور گسترده در کشور ضروری است. بودن در مدارس سبز و دوستدار محیط ‌زیست حس خوبی دارد. دیدن دانش‌آموزان لابه‌لای گل‌ها و درختان که آزاد و راحت زیر نور خورشید، بی‌هیچ استتار قدم می‌زنند، بسیار شگفت آور است و همچنین بدیهی است نتیجه طرح مدارس سبز به نهاینه شدن فرهنگ زیست محیطی، پایداری توسعه و حفاظت از محیط زیست در کشور منجر خواهد شد.

مهرداد مطبوع ریاخی

25 دی 1394 ساعت 06:02

یکی از آلودگی های زیست محیطی مهم در کشور تولید زباله های پلاستیکی انبوه است. بر اساس آمارهای جهانی، روزانه ۵/۳ میلیون تن زباله در سراسر دنیا تولید می شود که سهم کشور ما در این میان به 56 هزارتن در روز می‌رسد. این در حالی است که میزان پلاستیک های تولید شده در کشورمان، سالانه بیش از ۱۷۷ هزار تن تخمین زده می‌شود که این رقم چیزی حدود ۵۰۰ تن در هر روز خواهد بود. راهکارهایی مختلفی برای کاهش این میزان زباله وجود دارد، پیشنهاد می شود کمپینی با عنوان استفاده از کیسه یا ساکهای دسته دار مانند کیسه های برنجی برای خرید مایحتاج روزانه مانند میوه و خوار و بار و غیره برای استفاده نکردن یا استفاده حداقلی از کیسه های پلاستیکی راه اندازی شود. سازمان محیط زیست کشور می تواند برچسبی با شعار مثلا شهروند مسئول =محیط زیست سالمتر در اندازه قبض آب و برق چاپ کرده و با همکاری وزارت نیرو توسط ماموران توزیع قبض به در منازل یا در مدارس به دانش آموزان داده شده تا بر روی کیسه های مناسب مانند کیسه های دسته دار برنجی که خود پتانسیل تولید زباله دارند جهت استفاده بهینه و اطلاع رسانی چسبانده شده و فرهنگ خرید با ساک بجای خرید در کیسه های پلاستیکی متعدد و آلوده کردن محیط زیست، در بین تمام اقشار جامعه از فقیر تا غنی و بخصوص دانش آموزان ایحاد شود.