1. اولویت‌های سیاستی
  2. >
  3. امنیت منطقه‌ای و تهدید افراط‌گرایی

نوع مطلب: مرور سیاست

7 آذر 1397 ساعت 22:45 شماره مسلسل: ۳۳۰۰۷۲۹

نکات مهم در مورد وضعیت کنونی داعش در افغانستان

نکات مهم در مورد وضعیت کنونی داعش در افغانستان

داعش عملاً نتوانسته پایگاه مهم را در بین جامعه افغانستان ایجاد کند؛ اما کوشش کرده تا با هدف قرار دادن اقلیت شیعه به تفرقه‌افکنی مذهبی دامن زند و با انفجار اماکن شیعیان شعله‌های فرقه‌گرایی را در افغانستان برافروخته و تحریک کند و یا حتی جنگ را به درگیری‌های قومی یا فرقه‌ای تبدیل کند.

حافظ سعید خان، اولین امیر گروه داعش، در ژوئیه سال2016 و جانشین او، در آوریل 2017 کشته شدند. در جولای 2017، ابوسعید، امیر بعدی گروه، در حملهٔ هوایی آمریکا در کنر کشته شد. امسال، در اوت، ارتش ایالات متحده اعلام کرد که ابوسعد ارهابی معروف به ابوسید اوراکزای، امیر داعش خراسان را در خوگیانی کشته شده است. گذشته از این بسیاری در دولت افغانستان معتقدند برنامه‌های داعش در افغانستان ناکام شده و این گروه شکست خورده و اکثریت مطلق جنگجویان، تسلیحات و امکانات جنگی‌اش را در بخش شرق و جنوب از دست داده است. یعنی در دو سال گذشته حدود ۳۵۰۰ جنگجوی داعشی کشته، بیشتر از۱۰۰ داعشی زخمی و بیشتر از ۵۰۰ داعشی دیگر دستگیر شده و تمام پایگاه‌هایخود را در ولایت ننگرهار (که زمانی مرکز اصلی‌شان بود) از دست داده‌اند. دراین بین باید توجه داشت که این گروه همچنان در برخی ولایت افغانستان چون بدخشان، جوزجان، فاریاب، ننگرهار، کنر، و نورستان حضور دارد و عمدتاً در ننگرهار در شرق و جوزجان در شمال افغانستان نفوذ و حضور دارد. در اینحال هر چند به نظر میرسد توسعه قلمروی داعش مسدود شده باشد؛ اما ورود جنگجویان بیشتر از سوریه و عراق و... می‌تواند توان عملیاتی چریکی آن را افزایش دهد.

بر اساس آمار یوناما در افغانستان، از ژانویه تا سپتامبر ۲۰۱۷ میلادی در نه ماه نخست سال، ۲۹۸ زن کشته شده و ۷۰۹ تن دیگر زخمی شده‌اند که نسبت به همین مدت در سال ۲۰۱۶ این رقم ۱۳ درصد افزایش را نشان می‌دهد. یوناما، طالبان و «دولت اسلامی» (داعش) را به ترتیب مسئول ۶۶ درصد و ده درصد تلفات غیرنظامیان دانسته بود، طبق همین آمار از تاریخ ۱ ژانویه تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۸ عناصر ضد حکومتی ۵۲۴۳ نفر از مردم را قربانی کردند و از مجموع ۶۵ درصد آسیب‌دیدگان غیر نظامی توسط عناصر ضدحکومتی ۳۵ درصد آنها به‌ وسیله طالبان و ۲۵درصد دیگر به‌وسیله داعش و شعبه خراسان داعش روی داده است. در این میان به نظر می‌رسد افزایش حملات داعش در سال گذشته نشان از تمرکزداعش بر اجرای حملات تروریستی در افغانستان است.

اخیرا رئیس ستاد مرکزی فرماندهی آمریکا به پنتاگون هشدار داد که شاخه داعش در افغانستان در پی انجام حمله به منافع غرب در اروپا و آمریکا است. قبلاً نیز «گوینویلیام سون» وزیر دفاع بریتانیا قبلاً گفته بود که داعش در افغانستان با گروه‌هایتروریستی در بریتانیا ارتباط برقرار می‌کنند. در این میان اخیراً مقامات روسیه بار دیگر مدعی شده‌اند که گروه تروریستی داعش در حال هسته گذاری نظامی در افغانستان است و ۲۵۰۰ نیروی این گروه هم اکنون در مرز میان پاکستان و افغانستان مستقر شده‌اند. در کنار این نیز شاخه خراسان داعش در ماه‌های اخیر پایگاه‌های داعش در شمال و شرق افغانستان را «به عنوان یک گزینه برای مهاجرت» جنگجویانی که قادر به رفتن به عراق یا سوریه نبوده‌اند معرفی کرده بود.

در بعدی دیگری قبلاً روزنامه الشرق الاوسط چاپ لندن به نقل از منابع پاکستانی، ادعا کرده بود که ابوبکر البغدادی، رهبر گروه داعش به افغانستان ولایت ننگرهار در شرق افغانستان منتقل شده است. بعد از آن نیز خبری منتشر شد مبنی بر آن که گلمراد حلیم‌اف، فرمانده تاجیکی داعش در حال حاضر در افغانستان حضور دارد و حلیم‌اف به رهبر نظامی ولایت خراسان – شعبه داعش در افغانستان و پاکستان - تبدیل شده است. در واقع اگر این اندازه از توان ارتباط گیری و تهدید داعش از افغانستان در کنار انتقال فرماندهان عمده به این کشور درست باشد، باید گفت داعش در افغانستان نه تنها از بین نرفته است بلکه روند تثبیت و افزایش قدرت به خود گرفته است.

در یک سال گذشته داعش و طالبان در ولایت ننگرهار با یکدیگر جنگیده‌اند ودو گروه علیه یکدیگر اعلان «جهاد» کرده‌اند. در این بین تغییر در مورد نگرش طالبان نسبت به داعش ایجاد نشده است. در همین راستا باید توجه داشت که اخیراً «شیرمحمد استانکزی» رئیس دفتر سیاسی طالبان اظهار داشت که داعش در افغانستان یک گروه غیربومی مورد حمایت آمریکا و دولت افغانستان قرار دارد. در این میان همچنان طالبان و داعش؛ تفاوت‌هایی در شکل‌گیری دوگروه، تفاوت مذهبی، تشکیل خلافت، عناصر تشکیل‌دهنده، گستره عملیات، تکفیر، ساختار سازمانی دارند و به علاوه شمار نیروهای داعش در افغانستان چندین هزار نفر است که به مراتب از تعداد اعضای طالبان کمتر است. لذا نمی‌توان اتحادی در کوتاه مدت بین آنها متصور شد.

به نظر می‌رسد گروه داعش از افغانستان به عنوان مرکز مهم آموزش نیروهای خود استفاده کند و به جذب شهروندان کشورهای گوناگون چون آسیای مرکزی از جمله ازبکستان و تاجیکستان به صفوف خود ادامه دهد. اگر برآوردها در مورد تعداد کلی اعضای داعش که به افغانستان رفته‌اند به شش هزار نفر رسیده درست باشد، باید گفت تروریست‌های داعشی حاضر در افغانستان از ملیت‌ها و قومیت‌های مختلف، چون تاجیکی، ازبک، عرب، پاکستانی و... هستند و پس از شکست در سوریه و عراق همچنان به این منطقه منتقل می‌شوند.

برخی رسانه‌های افغانستانی معتقدند «حزب اسلامی حکمتیار» روند آموزش جنگجویان گروه تروریستی داعش در شرق افغانستان را به عهده دارد. در کناراین نیز باید گفت هر چند حزب التحریر افغانستان رویکرد نظامی ندارد؛ اما می‌تواند نیروهایی برای داعش در داخل افغانستان فراهم کند. علاوه بر این نیز اگر داعش بتواند اعضای گروه‌های تندرو پاکستانی، افغانستانی، آسیای مرکزی و سین کیانگ را بیشتر متحد خود کند می‌تواند تهدیداتبیشتری در مقابل طالبان و دولت مرکزی افغانستان باشد.

موفقیت داعش خراسان در سالهای اولیه به دلیل توانایی منابع مالی و منابع خود نیز بود. در این حال همچنان که اهداکنندگان خصوصی، کشورهای حوزه خلیج فارس، کمک داعش سوریه و عراق و همچنین مالیات‌های محلی بر مناطق تحت کنترل تا حدی همچنان وجود دارد خطر دسترسی بیشتر به ارتباطات با قاچاق مواد مخدر ومنابع گسترده معادن افغانستانمی‌تواند سهم قابل توجهی در تأمین مالی این گروه‌های داشته باشد. قبلاًطالبان جهت تأمین هزینه عملیات‌های خود به دنبال استخراج معادن افغانستان هستند و سنگ‌های قیمتی و دیگر معادن دست زده بود واکنون داعش نیزمی‌تواند از منابع طبیعی این کشور به جای نفت عراق وسوریه بهره برد.

داعش عملاً نتوانسته پایگاه مهم را در بین جامعه افغانستان ایجاد کند؛ اما کوشش کرده تا با هدف قرار دادن اقلیت شیعه به تفرقه‌افکنی مذهبی دامن زند و با انفجار اماکن شیعیان شعله‌های فرقه‌گرایی را در افغانستان برافروخته و تحریک کند و یا حتی جنگ را به درگیری‌های قومی یا فرقه‌ای تبدیل کند. در این بین با توجه به ویژگی‌های فرهنگی جامعه افغانستان و همدردی بسیاری از پشتون‌ها با قربانیان حملات آنان به نظر می‌رسد داعش تا کنون نتوانسته به این هدف برسد.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.