1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. روابط خارجی و دیپلماسی عمومی
  6. >
  7. همسایگان

نوع مطلب: داده‌های سیاستی

20 اردیبهشت 1397 ساعت 06:39 شماره مسلسل: 3300579

نگاهی آماری به انتخابات پارلمانی عراق

نگاهی آماری به انتخابات پارلمانی عراق

انتخابات ۲۰۱۸، دومین انتخابات پارلمان‌ این کشور بعد از خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق در سال ۲۰۱۱، چهارمین انتخابات بعد از سقوط صدام حسین، و نخستین انتخابات سراسری پس از شکست کامل داعش به‌شمار می‌رود.

انتخابات پارلمان‌ عراق در ۱۲ مه ۲۰۱۸ برگزار خواهد شد. این انتخابات برای گزینش ۳۲۹ عضو پارلمان‌ عراق برگزار می‌شود که رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر آیندهٔ عراق را تعیین خواهند کرد. انتخابات ۲۰۱۸، دومین انتخابات پارلمان‌ این کشور بعد از خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق در سال ۲۰۱۱، چهارمین انتخابات بعد از سقوط صدام حسین، و نخستین انتخابات سراسری پس از شکست کامل داعش به‌شمار می‌رود.

پارلمان عراق در منطقه سبز بغداد قرار دارد و یگانه مجلس قانون‌گذاری در کشور عراق محسوب می‌شود. نمایندگان این مجلس برای دوره‌های چهارساله از طریق رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شوند.

پیش‌زمینه

این انتخابات ۶ ماه پس از همه‌پرسی استقلال کردستان عراق برگزار می‌شود، همه‌پرسی‌ای که در آن ۹۳درصد رأی‌دهندگان به استقلال این منطقهٔ خودمختار از عراق پاسخ آری دادند. در اقدامی تلافی‌جویانه، دولت عراق به‌رهبری حیدر عبادی، فرودگاه بین‌المللی اربیل را تعطیل کرد، همهٔ مرزهای کردستان عراق با دیگر کشورهای همسایه را تحت کنترل گرفت، و با کمک بسیج مردمی عراق (حشد الشعبی)، مناطق مورداختلاف همچون منطقهٔ نفت‌خیز کرکوک را اشغال نظامی کرد. سیاست‌مداران عراقی خواستار مذاکره با دولت اقلیم کردستان عراق بودند و به این دولت فشار می‌آوردند که نتیجهٔ همه‌پرسی را به‌صورت رسمی باطل اعلام کنند.

انتخابات پارلمانی در اصل برای سپتامبر ۲۰۱۷ برنامه‌ریزی شده‌بود، اما به‌دلیل جنگ داخلی با داعش که در دسامبر ۲۰۱۷ با بازپس‌گیری مناطق اشغال‌شده پایان یافت، با ۶ ماه تأخیر برگزار می‌شود. بزرگ‌ترین ائتلاف عرب‌های سنی، یعنی متحدون، به‌دلیل بازگشت آوارگان جنگی به خانه‌هایشان، خواستار تأخیر شش‌ماههٔ دیگری نیز بودند. یک نمایندهٔ عرب سنی در پارلمان عراق، برگزاری انتخابات در چنین شرایطی را همچون «کودتای نظامی علیه فعالیت‌های سیاسی» می‌داند. با این وجود، دادگاه عالی قانون اساسی تصریح کرد که تأخیر در انتخابات، غیرقانونی خواهد بود.

سیستم انتخاباتی

اعضای پارلمان‌ عراق از طریق ارائهٔ لیست‌های فراگیر با حضور احزاب مختلف انتخاب می‌شوند و از 18 استان عراق به‌عنوان حوزه‌های انتخابیه استفاده می‌شود. سیستم برگزاری انتخابات در عراق در این دوره براساس روش سنت-لاگه انجام می‌شود و عدد ۱.۷ به‌عنوان عدد مبنا در نظر گرفته شده‌است. این امر تا حدی به نفع ائتلاف‌های بزرگ خواهد بود، لذا در انتخابات ۲۰۱۸ عراق، ائتلاف‌های بزرگ شانس بیش‌تری برای پیروزی و کسب آرای بیشتر در انتخابات خواهند داشت.

۸ کرسی برای گروه‌های اقلیت در سطح ملی نگه داشته می‌شوند: ۵ کرسی برای مسیحیان، ۱ کرسی برای مندائیان، ۱ کرسی برای یزیدیان، و ۱ کرسی برای شَبَک‌ها. با این حال، پارلمان‌ عراق در ۱۱ فوریه ۲۰۱۸ افزودن یک کرسی در استان واسط برای کردهای فیلی را تصویب کرد که مجموع کرسی‌های پارلمان‌ را به ۳۲۹ کرسی می‌رساند.

در ژانویهٔ ۲۰۱۸ دادگاه عالی قانون اساسی عراق رأی داد که تعداد کرسی‌های یزیدی‌ها باید افزایش یابد ولی مشخص نیست که آیا این تغییر در انتخابات جاری اعمال می‌شود یا نه.

در انتخابات سال جاری، ۶٫۹۰۴ نفر نامزد شده‌اند. اختصاص کرسی‌ها به هر استان و تعداد نامزدها به‌تفکیک هر استان به‌صورت زیر است:

ائتلاف‌ها

تا ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷ مجموعاً ۲۰۴ حزب برای رقابت در انتخابات نام‌نویسی کردند و مهلت نام‌نویسی ائتلاف‌ها نیز تا ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۱۸ بود. مجموعاً ۲۷ ائتلاف تا پایان مهلت قانونی نام‌نویسی کردند، که شامل ۱۴۳ حزب سیاسی می‌شود؛ تعدادی از احزاب نیز خارج از ائتلاف به رقابت می‌پردازند.

ائتلاف دولت قانون که با تصاحب ۹۲ کرسی در انتخابات پیشین پیروز شد، در انتخابات امسال با دو ائتلاف جداگانه شرکت خواهد کرد. حیدر عبادی، نخست‌وزیر عراق، رهبری ائتلاف موسوم به «النصر» (به‌معنای پیروزی، اشاره‌ای به پیروزی بر داعش) را برعهده دارد، در حالی که معاون رئیس‌جمهور، نوری مالکی، ائتلاف دولت قانون را رهبری می‌کند. اعضای حزب الدعوه اسلامی که عبادی و مالکی از عضو آن هستند، آزادند که از هریک از این دو ائتلاف پشتیبانی کنند.

اعضای اصلی بسیج مردمی عراق که اکثراً از شبه‌نظامیان شیعهٔ عربی هستند و در کنار نیروی زمینی عراق از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ علیه داعش جنگیدند، ائتلافی برای رقابت در این انتخابات تشکیل داده‌اند. اتحاد فتح شامل سپاه بدر، عصائب اهل حق، کتائب حزب‌الله، و کتائب امام علی است و توسط هادی العامری رهبری می‌شود. این ائتلاف در حال حاضر دارای 22 کرسی است، و قبلاً بخشی از ائتلاف دولت قانون بوده‌است که در دسامبر 2017 از این ائتلاف خارج شد.

سید عمار حکیم رهبر ائتلاف مواطن، سومین ائتلاف بزرگ پارلمان‌ عراق، در ژوئیه ۲۰۱۷ اعلام کرد که مجلس اعلای اسلامی عراق (که پس از مرگ پدرش عبدالعزیز حکیم، رهبر آن بوده‌است) را ترک خواهد کرد، و یک «جنبش ملی غیراسلامی» جدید را شکل خواهد داد؛ این جنبش تازه جنبش ملی الحکما نام دارد. از ۲۹ عضو پارلمان‌ عراق از ائتلاف مواطن، ۲۴ نفر به جنبش ملی الحکما پیوسته‌اند. ۵ عضو باقی‌مانده نیز به اتحاد فتح ملحق شدند.

مقتدی صدر یک لیست مشترک با حزب کمونیست عراق که اتحاد انقلابیون برای اصلاحات نام دارد را معرفی کرد. این ائتلاف بر اساس همکاری‌های پیشین با کمونیست‌ها از سال ۲۰۱۶ است که هردوی آن‌ها تظاهرات‌هایی در بغداد علیه فساد و فرقه‌گرایی در دولت را سازمان‌دهی کردند.

اقلیم کردستان

در میان احزاب کرد، با مرگ جلال طالبانی رهبر اتحادیهٔ میهنی کردستان، و رهبر اپوزوسیون، نوشیروان مصطفی، تغییرات مهمی نسبت به انتخابات پیشین رخ داده‌است. در سپتامبر ۲۰۱۷، برهام صالح، نخست‌وزیر پیشین کردستان عراق و جانشین رهبر اتحادیهٔ میهنی کردستان اعلام کرد که این حزب را ترک خواهد کرد و حزب مخالف جدیدی به‌نام ائتلاف دموکراسی و عدالت را تشکیل خواهد داد. به‌نظر می‌رسد که این حزب توانایی تغییر چهرهٔ سیاسی کردستان عراق را داشته‌باشد. صالح امیدوار است که بتواند دیگر احزاب مخالف همچون گوران و کومال را نیز گردهم آورد و با حزب حاکم دموکرات کردستان عراق رقابت کند. هر سه حزب یک ائتلاف به‌نام نیشتمان (وطن) را تشکیل داده‌اند. ائتلاف اتحادیهٔ میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان توافق کردند که دوباره تحت یک لیست مشترک از همهٔ احزاب کرد در کرکوک در انتخابات پارلمان‌ شرکت کنند. با این حال، حزب دموکرات اعلام کرد که آن‌ها انتخابات را در کرکوک و دیگر مناطقی که «تحت اشغال نظامی هستند» تحریم خواهند کرد.

مناطق سنی‌نشین

در میان احزاب عرب سنی، ائتلاف متحدون که توسط اسامه نجیفی رهبری می‌شود و در انتخابات سال ۲۰۱۴ برندهٔ ۲۳ کرسی بود، دوباره به میدان آمده‌است. البته حزب اسلامی عراق که رهبر آن، سلیم الجبوری، رئیس پارلمان عراق است، از این ائتلاف خارج شده‌است و به حزب الوطنیه متعلق به ایاد علاوی، نخست‌وزیر سابق عراق، و حزب العربیه متعلق به صالح مطلک پیوسته‌است. این فهرست مشترک، الوطنیه نامیده خواهد شد. احزاب دیگری نیز ائتلاف متحدون را ترک کرده‌اند، از جمله حزب الحل و برخی از احزاب دیگر نیز ائتلاف‌های جدیدی تحت عنوان استان‌های حوزهٔ انتخابیه‌شان ایجاد کرده‌اند، مانند «صلاح‌الدین هویت ماست» در استان صلاح‌الدین، و یا «انبار هویت ماست» در استان انبار، و «ائتلاف بغداد» در بغداد.

احزاب مدنی

در میان احزاب مدنی که در تلاش برای تشکیل دولتی مدنی هستند، ائتلاف اصلی تشکیل‌شده «ائتلاف تمدن» است که توسط فائق شیخ علی رهبری می‌شود و در حال حاضر در پارلمان‌ عراق ۴ کرسی دارد. این ائتلاف از چهار حزب ملی، غیرفرقه‌ای، و لیبرال به نام‌های حزب مردم برای اصلاحات، حزب ملی الاتفاق، جنبش مدنی ملی، و جنبش ملی عراق تشکیل شده‌است.

احزاب آشوری

از میان ۳۲۹ کرسی پارلمان‌ عراق، ۵ کرسی به آشوری‌ها تعلق دارد. هر کدام از این پنج کرسی در استان‌های مختلفی شامل بغداد، دهوک، اربیل، کرکوک، و نینوا قرار دارند. در زمان انتخابات، تنها حدود ۲۰۰٫۰۰۰ نفر آشوری در عراق زندگی می‌کنند.

در حال حاضر در پارلمان‌ عراق، جنبش دموکراتیک آشوریان دارای ۲ کرسی، مجلس ملی کلدانی سریانی آشوری ۲ کرسی، و حزب کمونیست عراق دارای ۱ کرسی هستند.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.
ariya

21 اردیبهشت 1397 ساعت 10:07

خیلی هم عالی

مجیدحسینی

21 اردیبهشت 1397 ساعت 14:15

تحلیل بسیارخوب وآموزنده ای بود...مایه ی افتخاریدجناب حیدرزاده عزیز