1. اولویت‌های سیاستی
  2. >
  3. امنیت منطقه‌ای و تهدید افراط‌گرایی

نوع مطلب: مرور سیاست

31 فروردین 1397 ساعت 08:08 شماره مسلسل: 3300556

تداوم عملیات نظامی ترکیه در سوریه: واکنش روسیه و آمریکا

تداوم عملیات نظامی ترکیه در سوریه: واکنش روسیه و آمریکا

ترک‌ها طی هفت سال اخیر بیش از سایر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در بحران سوریه درگیر بوده‌اند و به شکل‌های مختلف سیاسی، دیپلماتیک و دست آخر نظامی سعی در هدایت بحران به سمت و سوی منافع ملی‌شان هستند.

با ورود نظامی ترکیه به شهر مرزی عفرین، بحران در سوریه وارد مرحله جدیدی شده است. از منظری امروز چالش اصلی در سوریه، درگیری‌ها و رقابت‌های نظامی قدرت‌های بیرونی است و این قدرت‌ها هرکدام در تلاش برای تقویت موقعیت جریان‌های حامی خود در سوریه می‌باشند. در این بین ترکیه با عطف به مرز زمینی نزدیک به هزار کیلومتر با دولت سوریه و از سوی دیگر وجود تهدید جنگ جویان کرد، وضعیت خاص و ویژه‌ای پیدا کرده است. از همین رو ترک‌ها طی هفت سال اخیر بیش از سایر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در بحران سوریه درگیر بوده‌اند و به شکل‌های مختلف سیاسی، دیپلماتیک و دست آخر نظامی سعی در هدایت بحران به سمت و سوی منافع ملی‌شان هستند. هم‌اکنون نیز ارتش ترکیه با عملیات نظامی شاخه زیتون وارد نزاع زمینی در سوریه شده و در شمال غربی این کشور جولان می‌دهد، مأموریتی که در تلاش برای ریشه‌کنی کامل جریان‌های کردی در شمال غربی سوریه است.

مردان سیاسی عدالت و توسعه با اعلام اینکه نزدیک به 10 هزار مبارزه جوی پ.ک.ک در شهرهای کردنشین سوریه حضور دارند و در حال سازمان‌دهی خود برای انجام عملیات‌های نظامی در داخل خاک ترکیه هستند، به تداوم این عملیات تا نابودی این گروه‌ها تأکید دارند. این در حالی است که صالح مسلم از اعضای ارشد ائتلاف جریان‌های کردی در اظهاراتی ضمن رد ادعای ترک‌ها گفت: از روز آغاز بحران در سوریه،کرد‌ها با هیچ جریان تروریستی در ارتباط نبوده و تنها با اتکا به نیروهای بومی به حراست از جغرافیای مرزی‌شان پرداخته‌اند. قابل ذکر است که حزب دموکراتیک خلق‌ها بعد از خروج ارتش سوریه از مناطق شمالی سوریه در سالهای 2012 الی 2013 به تدریج کنترل ادرات و مکان‌های دولتی را در دست گرفت و با تشکیل دولت محلی به ارائه خدمات و تأمین امنیت منطقه پرداختند. با عطف به همین امر بود که کردها یکصدا و واحد در برابر جنگ‌سالاران داعش ایستادگی کرده‌اند و در ایامی که ترس و ارعاب این گروه منطقه و جهان را فراگرفته بود؛ کردها با به نمایش گذاشتن مقاومت دلیرانه‌شان، تابوی شکست ناپذیری افراط‌جویان مسلک داعش را از بین بردند.

امروز هم همین وضعیت در مناطق کردی حاکم است و کردها با اعلام نارضایتی از حضور نظامی ترکیه در تلاش برای بیرون راندن این نیروها هستند. نگاهی به وضعیت نظامی در شهرهای مرزی حکایت از آوارگی زنان و کودکان کردی دارد. گزارش‌ها از بی‌خانمانی هزاران خانوار کردی و فرار 16 هزار نفر از مناطق جنگی حکایت دارد. عملیات نظامی ترکیه در شرایطی در نوار شمالی سوریه شدت گرفته که ماه دسامبر شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق رأی به برقراری آتش‌بس سراسری در کل فضای سرزمینی سوریه داد. دولتمردان آنکارا با اعلام اینکه جریان‌های تروریستی مشمول مصوبه صلح شورای امنیت نیست به لزوم مبارزه نهایی برای ریشه‌کنی کامل این جریان‌ها در نوارهای مرزی خبر دادند. از دید مردان آنکارا واحدهای خلق مردمی ادامه جریان تروریستی پ.ک.ک است و از منظری این گروه پ.ک.ک سوریه هست. بدین رو هیچ گونه تفاوتی میان این جریان‌ها با گروه‌های تروریستی داعش و النصره نیست.(1)

تشدید تنش‌ها میان ترکیه با روسیه و آمریکا

هجوم بی‌مهابای ارتش ترکیه به مناطق کردنشین سوریه به تدریج پای دیگر بازیگران فعال در سوریه را به این منازعه باز کرده است. گزارش‌ها از حرکت نیروهای ائتلاف دموکراتیک از سمت دیرالزور به عفرین حکایت دارد. این نیروها در تلاشند با حمایت و پشتیبانی از واحدهای خلق مردمی، ضمن محدودسازی دامنه نفوذ ترکیه به تدریج زمینه را برای عقب‌نشینی نیروهای ترک فراهم سازند. همزمان با حمایت ائتلاف دموکراتیک سوریه از جریان‌های مبارزه جوی کرد، ارتش سوریه نیز با هدف عقب راندن نیروهای ارتش ترکیه به صف مبارزه جویان کرد پیوسته است. در همین راستا گزارش‌ها از کشته شدن حدود 13 نیروی نظامی ارتش سوریه در پی حملات جنگنده‌های نظامی ترکیه حکایت دارد. بی‌گمان رویارویی نظامی ارتش سوریه با واحدهای نظامی ترکیه تبعات و آثاری به مراتب گسترده‌تر از منازعه کردها با ارتش سوریه خواهد داشت. جالب اینجاست که ورود دو نیروی کرد و ارتش سوریه به منازعه، زمینه تنش میان ترکیه با دو قدرت حامی خارجی این نیروها را فراهم کرده است.

ائتلاف دموکراتیک سوریه مهم‌ترین نیروی حمایتی امریکا در منازعه سوریه است. این نیروها که نقش بی‌بدیلی در پایان خلافت سرزمینی داعش در سوریه داشته‌اند؛ هم‌اکنون نیز با دریافت‌های حمایت‌های مستمر لجستیکی و نظامی از واشنگتن، به صورت جریانی قدرتمند در صحنه سیاسی و نظامی سوریه ظهور کرده است. رابطه راهبردی امریکا با جریان‌های کردی به مذاق رهبران آنکارا خوش نیامده است. امروزه هم با توجه به حضور نظامی ترکیه، این تنش‌ها به اوج خود رسیده است. دولت امریکا بارها نگرانی خود را از عملیات تهاجمی ترکیه ابراز داشته است. در اخیرترین آن دولت آمریکا با اعلام اینکه گزارش‌هایی مبنی بر هدف قرار گرفته شدن غیرنظامیان دریافت کرده، بر لزوم پایان یافتن هر چه سریع‌تر این عملیات تأکید دارد. اختلافات میان طرفین زمانی اوج گرفت که گزارش‌ها از حرکت نیروهای دموکراتیک از استان دیرالزور به سمت عفرین حکایت دارد.

قابل ذکر است که حدود 1700 نیروی کرد با هدف تقویت جبهه نبرد علیه نیروهای ترکیه به منطقه عملیات اعزام شده است. در همین راستا ابراهیم کالین سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه طی بیانیه‌ای اعلام کرد که ترکیه انتظار اتخاذ گام‌های جدی از سوی دولت آمریکا در جلوگیری از تشدید نبرد در شهر عفرین دارد و در این میان آمریکایی‌ها باید با استفاده از نفوذشان در بین نیروهای کرد اجازه فعالیت شبه نظامیان کرد را به سوی عفرین ندهند. بدین رو عملیات شاخه زیتون ترکیه، واشنگتن را در مخمصه‌ای دشوار قرار داده است. از یکسو مواجه با متحد دیرینه‌اش ترکیه هست که سابقه دهه‌ها همکاری استراتژیک نظامی دارد و از اعضای مهم ناتو هست و از سوی دیگر حاضر به چشم‌پوشی از نیروهای مبارزه جوی کرد نیست. در حال حاضر تنها برگ برنده آمریکا در بحران سوریه، ائتلاف دموکراتیک سوریه است که نقش مهمی در عقب راندن داعش داشت و طبیعتاً در آینده هم می‌تواند در خدمت منافع ژئوپلیتیکی آمریکا در این منطقه عمل کند. (2) یکی از این موارد، تلاش برای کنترل اسد و تثبیت موقعیت منطقه‌ای‌شان است. همزمان با افزایش تنش‌ها میان محور واشنگتن با آنکارا، تحولات جدید در سوریه نویدبخش افزایش فاصله‌ها میان دو قدرت مهم روسیه و ترکیه است. اگر تا دیروز روس‌ها به صورت تاکتیکی چشمشان را به عملیات نظامی ترکیه علیه مبارزه جویان کرد بستند و به صورت تلویحی چراغ سبز به دولتمردان ترکیه در جهت ورود به مناطق شمالی سوریه نشان دادند؛ به نظر می‌رسد ادامه تحولات در سوریه و کشیده شدن تدریجی پای دولت سوریه به این منازعه، نگرانی‌ها را در خصوص افزایش دوباره تنش‌ها میان محور آنکارا و مسکو بیشتر کرده است. تجربه تحولات هفت‌ساله در سوریه نشان از این دارد که حفظ دولت مرکزی سوریه و تداوم رابطه راهبردی با دولت اسد جزء خطوط قرمز مردان سیاسی کرملین است.

روس‌ها برای این مهم تاکنون تاوان فراوانی را هم متقبل شده‌اند. آنها تاکنون نزدیک به ده بار اقدام به وتوی قطعنامه‌های ضد سوری شورای امنیت سازمان ملل کرده‌اند. بدین رو به نظر می‌رسد با تناسب افزایش رویارویی‌های نظامی میان ارتش سوریه با نظامیان ترکیه، واگرایی و شکاف نیز در روابط این دو قدرت مهم افزایش یابد. روس‌ها هم‌اکنون به شدت مخالف ارتش آزاد سوریه هستند. از دید روسیه این گروه به سبب همکاری با جبهه النصره در طی سال‌های 2012 تا 2016 مشروعیت مردمی‌اش را از دست داده و جزء جریان‌های تروریستی در سوریه قرار می‌گیرد. این در حالی است که ارتش آزاد دوشادوش ارتش ترکیه مشغول عملیات علیه جریان‌های کردی و دولت سوریه است. طبیعتاً ادامه این روند می‌تواند آغازگر موجی جدیدی از درگیری‌ها میان ارتش سوریه با دولت ترکیه و به تبع آن افزایش اختلافات میان دو محور مسکو و آنکارا باشد.

منابع

1-https://www.aljazeera.com/news/2018/03/turkey-military-seizes-control-jandaris-kurdish-ypg-180308174756418.html

-2https://www.nytimes.com/2018/03/07/world/middleeast/turkey-syria-us-afrin.html

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.