1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست علم، فناوری و نوآوری
  4. >
  5. فناوری
  6. >
  7. سیاست‌گذاری فناوری

نوع مطلب: یافته‌های‌ پژوهشی سیاستی

6 فروردین 1397 ساعت 13:16 شماره مسلسل: 6600531

خلاصه کتاب مهم مرکز پژوهش‌های مجلس (7)

عمده‌ترین مسائل کشور در حوزه آموزش و علم و فناوری

عمده‌ترین مسائل کشور در حوزه آموزش و علم و فناوری

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در سال 1395 کتاب مهمی با عنوان «عمده‌ترین مسائل کشور: اولویت‌ها و راهبردهای مجلس شورای اسلامی در دوره دهم» منتشر کرد که به تدریج خلاصه‌ی هر یک از بخش‌های موضوعی آن در شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی منتشر می‌شود.

آموزش عالی

اهم چالش‌های بخش آموزش عالی و تحقیقات کشور عبارت‌اند از:

  • بی‌توجهی به برنامه‌های توسعه بخش و اداره دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی کشور بر حسب علایق، اقتضائات و سیاست‌های فردی و گروهی
  • سیطره تقاضای اجتماعی بر اجرای طرح توسعه هدفمند آموزش عالی و به‌تبع آن افزایش بی‌رویه و نامتوازن مؤسسات آموزش عالی
  • کاهش کیفت آموزش عالی کشور با گسترش بی‌رویه مراکز
  • عدم استفاده از ظرفیت‌های هیئت‌های امنا دانشگاه‌ها
  • دخالت نهادهای اجرایی در تأسیس، ادغام، انحلال و انتقال دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی و پژوهشی
  • تعدد مراجع سیاست‌گذار و مجری در حوزه علم و فناوری.

بررسی تطبیقی وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی، نگاشت نهادی نقشه جامع علمی کشور، مأموریت‌های معاونت علمی و فناوری، اهداف، وظایف و مأموریت‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و شورای عالی عتف و قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی نشان می‌دهد که در تقسیم کار ملی مدیریت علم و فناوری کشور هماهنگی لازم وجود ندارد. اختلال ناشی از همپوشانی وظایف و اختیارات این نهادها را می‌توان به‌کرات در دستگاه‌های مختلف مشاهده کرد.

در تقسیم کار ملی مدیریت علم و فناوری کشور هماهنگی لازم وجود ندارد
  • راهکارها
  1. رصد مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف جلوگیری از ورود به عرصه قانون‌گذاری و تداخل مصوبات آن شورا را قوانین موضوعه
  2. پیگیری اجرای کامل قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
  3. نظارت بر اجرای دقیق و اصولی «قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات»
  4. اصلاح قوانین بیمه‌ای و مالیاتی از جمله ماده 84 قانون اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم با هدف حمایت از اجرای طرح‌های پژوهشی بنیادی، توسعه‌ای و کاربردی.

.

آموزش و پرورش

عدم به‌کارگیری شیوه‌های بهینه تأمین منابع مالی، بی‌اعتمادی به بخش غیردولتی و عدم امکان و یا اهتمام برای اجرای قوانین و مصوبات موجود از جمله مواد 13 و 16 قانون مدیریت خدمات کشوری از جمله موانع ناکارآمدی مصرف منابع در آموزش‌وپرورش است. در حال حاضر نظام آموزشی کشور با مشکلات زیر مواجه است:

  • ضعف مشارکت‌ در اداره آموزش‌وپرورش و ضعف در مردمی کردن آموزش‌وپرورش
  • کسری مداوم بودجه و مطالبات فرهنگیان
  • فقدان انسجام بین برنامه‌ریزی توسعه با برنامه‌ریزی آموزشی، درسی و نیروی انسانی
  • عدم نگرش نظام‌مند به منابع انسانی، در تأمین، تربیت، نگهداشت و حفظ منزلت اجتماعی معلمان و ارتقای علمی و حرفه‌ای آنان
  • عدم اجرای کامل قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور
  • فقدان پوشش تحصیلی در آموزش عالی در راستای تحقق عدالت آموزشی
  • عدم تبعیت از شیوه بودجه‌ریزی علمی و عملیاتی و عدم همخوانی و هماهنگی بودجه آموزش‌وپرورش با مأموریت‌ها و حجم و اندازه آن
  • کم‌توجهی به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای علیرغم نقش مؤثر آن در توسعه، اشتغال و عدالت اجتماعی
  • کاهش بهره‌وری، ضعف در تصمیم‌گیری، کندی در اجرا در سطوح ستاد و صف به‌ویژه در مدرسه، ممانعت از رشد خلاقیت به لحاظ تمرکز در آموزش‌وپرورش
  • عدم حاکمیت سیاست واحد بر نهادهایی که به نحوی با موضوع تعلیم و تربیت در ارتباط هستند
  • فقدان استانداردهای علمی و آموزشی در ارکان نظام آموزشی از تجهیزات تا ابزار آموزشی و کمک آموزشی.
  • فرسوده و ناایمن بودن بخشی از ساختمان‌ها به‌خصوص در تهران و برخی از کلان‌شهرها
  • نارسا بودن نظام مشاوره و نظام هدایت تحصیلی دانش‌آموزان.

  • راهکارها
  1. تدوین قوانین مورد نیاز برای تحقق اهداف سند تحول
  2. نظارت بر اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش
  3. بازنگری در قانون تشکیل شوراهای آموزش‌وپرورش استان‌ها، شهرستان‌ها و مناطق
  4. نظارت بر اجرای احکام برنامه پنجم توسعه در ارتباط با گسترش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای
  5. نظارت بر نحوه اجرای قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور.

.

فناوری و نوآوری

تحلیل‌های اقتصادی نشانگر آن است که دانش و فناوری نقشی اساسی در رشد و توسعه کشورهایی نظیر کره، تایوان، سنگاپور و هنگ‌کنگ داشته است. همچنین اقتصادهای در حال توسعه‌ای نظیر برزیل، مالزی، چین و هند نیز همپای کشورهای تازه صنعتی شده نظیر کره و کشورهای توسعه‌یافته‌ای نظیر ژاپن حجم صادرات فناوری‌های پیشرفته خود را طی دو دهه گذشته به طور مستمر افزایش داده‌اند. جدیدترین گزارش شاخص‌های علوم و مهندسی که توسط بنیاد ملی علوم آمریکا منتشر شده است نشان می‌دهد در سال 2012 از تولید ناخالص داخلی 27 درصد به خدمات دانش‌بنیان (نظیر خدمات کسب و کار، مالی و ارتباطات) و صنایع مبتنی بر فناوری‌های پیشرفته (نظیر هوافضا و دارو) اختصاص داشته است. البته در اقتصادهای توسعه‌یافته‌ای نظیر آمریکا سهم این خدمات و صنایع به 40 درصد تولید ناخالص داخلی هم می‌رسد.

  • راهکارها

راهکارهای پیشنهادی در حوزه فناوری و نوآوری عبارت‌اند از:

  1. تدوین سند (استراتژی) توسعه فناوری
  2. تدوین قانون شرح وظایف و اختیارات معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
  3. نظارت بر اجرای قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات (1389)
  4. نظارت بر تخصیص بودجه‌های پژوهشی در کشور
  5. توسعه صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر
  6. اصلاح قانون حمایت از مالکیت صنعتی
  7. نظارت بر توسعه دولت الکترونیکی
  8. نظارت و پیگیری الزام به اشتراک‌گذاری داده‌ها توسط دستگاه‌ها و ارائه خدمات از یک درگاه واحد
  9. تصویب طرح نظام مهندسی فناوری اطلاعات
  10. تهیه و تدوین طرح در موضوع پول الکترونیکی ارزهای دیجیتال و ارزهای رمز پایه همچون بیت کوین
  11. اصلاح و به‌روزرسانی قانون جرائم رایانه‌ای
  12. نظارت بر بودجه بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور
  13. حل خلأ قانون حفاظت از داده‌ها در فضای مجازی (حریم خصوصی در فضای سایبر)
  14. رفع ضعف استناد پذیری ادله الکترونیکی در مراجع قضایی و غیر قضایی
  15. رفع ضعف قانونی مالکیت معنوی (کپی‌رایت) در فضای تبادل اطلاعات.
  16. تغییر اصلاح اساسنامه سازمان تنظیم مقررات در حوزه رگلاتوری ماهواره در حوزه فضایی
  17. الحاق به کنوانسیون پنچ گانه مرتبط با فضا
  18. نظارت بر اجرای قوانین مرتبط با حوزه فضایی
  19. تدوین قانون ملی فضا بر اساس ماده (6) معاهده فضای ماورای جو
  20. حفاظت و بهره‌برداری از منابع ژنتیکی
  21. اجرای قانون ایمنی-زیستی

.

متن کامل این کتاب از لینک زیر قابل دریافت است

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.