1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی
  6. >
  7. امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی

نوع مطلب: مرور سیاست

3 دی 1396 ساعت 12:37 شماره مسلسل: 330445

چین در مسیر تبدیل به ابرقدرت نظامی

چین در مسیر تبدیل به ابرقدرت نظامی

با گذشت زمان و تقویت توان اقتصادی چین، سرمایه‌گذاری در بخش نظامی نیز افزایش پیدا کرده و ارتش آزادی‌بخش خلق دیگر نیرویی با تجهیزات قدیمی با اتکا فقط به کمیت نیست و در حال حرکت به سمت نیرویی کیفی‌گرا است.

بدیهی است هر فرد و جامعه‌ای دیدگاه و برداشتی خاص از موضوعات مختلف دارد، به‌طور مثال هنگام صحبت راجع به چین، عموم افراد در ایران بحث را یحتمل به سمت کیفیت محصولات چینی خواهند برد، اما اگر به سمت شرق و جنوب قاره‌ی آسیا برویم دیدگاه‌ها نسبت به چین بسیار متفاوت خواهد بود. در کشورهایی مانند هند، ژاپن، اندونزی دیدگاه‌ها نسبت به چین رنگ و بوی بدبینی و تهدید نظامی دارد.

در این برداشت خود چین را نیز نمی‌توان بی‌تقصیر دانست. با هر تغییر و فرد جدیدی که سکّان رهبری چین را بر عهده می‌گیرد تغییراتی در گراند استراتژی چین و مأموریت‌ها و اهداف نظامی آن ایجاد می‌شود. در زمان مائو تمرکز بر روی دفاع از عمق سرزمین اصلی و زیرساخت‌های اقتصادی آن بود اما با گذشت زمان و تقویت این مسئله اهداف نیز دچار تغییرات شد در و در زمان رهبری دنگ شیاو پنگ و جیانگ زمین بیشتر متمرکز بر حفظ امنیت در آب‌های ساحلی ،به‌اصطلاح قهوه‌ای، به جهت حرکت رشد اقتصادی از عمق چین به نواحی ساحلی ، بود و نیروهای نظامی این کشور توانایی‌ها زیادی در اعمال قدرت خارج آب‌های سرزمینی خود و یا در اقیانوس‌های نداشتند و ارتش آزادی‌بخش خلق چین کماکان نیروی زمینی محور با نیروی دریایی ضعیف بود. با گذشت زمان و تقویت توان اقتصادی چین، سرمایه‌گذاری در بخش نظامی نیز افزایش پیدا کرده و ارتش آزادی‌بخش خلق دیگر نیرویی با تجهیزات قدیمی با اتکا فقط به کمیت نیست و در حال حرکت به سمت نیرویی کیفی‌گرا است.

بنا به اعلان منابع مختلف، بودجه‌ی نظامی چین برای سال 2017 به حدود 151 میلیارد دلار خواهد رسید که پس از امریکا در جایگاه دوم خواهد بود ، هرچند بعضی منابع معتقد هستند که مبلغ واقعی بیشتر از میزان اعلامی است . در این میان نباید فراموش کرد که 151 میلیارد دلار نیز مبلغ بسیار قابل‌توجهی است هرچند در برابر بودجه‌ی 600 میلیاردی امریکا کماکان کم است ، باید این نکته را مدنظر داشت که اصولاً تفکر استراتژیک در چین کماکان حول حضور قدرتمند در آسیا می‌گردد؛ به‌طور مثال شاید بعضی این نکته را مطرح کنند که هم‌اینک چین فقط یک ناو هواپیمابر در برابر 11 فروند آمریکا دارد ، اما این را مطرح نمی‌کنند که نیروی دریایی آمریکا حضوری جهانی دارد اما نیروی دریایی چین بنا به نظر استراتژیستهای خود تا 2020 قصد خروج و اعمال قدرت از زنجیره‌ی دوم جزایر؛ شامل ژاپن پالایو، بونین و جزایر اندونزی، را ندارد و تنها در سال 2050 قصد حضور و اعمال قدرت جهانی را دارد ؛ و تک ناو آنها نیز محلی برای آموزش نیروهای ناوهای آینده و پرتعدادتر آن‌ها خواهد بود و هم‌اینک نیز ناو هواپیمابر دوم پین در حال طب مراحل پایانی تولید و وارد شدن به خدمت را طی می‌کند. تأسیس پایگاه در جیبوتی را نیز می‌توان در این راستا دانست که گسترش حضور جهانی چین به‌مرور زمان خواهد بود، اما در حال حاضر ارتش آزادی‌بخش خلق نیرویی آسیایی است که این مقدار بودجه توانایی قابل‌توجهی در اختیار فرماندهان آن گذاشته است. بنا به نظر بعضی کارشناسان، با تلاش فراوان، هم‌اکنون چین در منطقه‌ی شرق آسیا از لحاظ قدرت نظامی جلو زده است و پیشرو است و این برای کشورهای دیگر منطقه از جمله ژاپن و کشورهای دیگری که در دریای جنوب چین با این کشور اختلاف سرزمینی دارند تهدید برانگیز است.

همچنین؛ با توجه به میزان حقوق‌های دریافتی و هزینه‌های جاری بین نیروهای نظامی غربی و چین و پایین‌تر بودن این هزینه‌ها در کنار تحقیق و توسعه‌ی ارزان‌تر به نسبت غرب مبلغ بودجه را در میزانی قابل‌توجه قرار می‌دهد.

اما چین فقط خود را محدود به هزینه و افزایش نفرات نکرده است و همیشه در جهت افزایش توان عملیاتی و یافتن اشکالات خود بوده است. یکی از تغییرات هیجان‌انگیز برای کسانی که مسائل نظامی چین را پیگیری می‌کنند؛ اصلاحات سال 2015 در ارتش آزادی‌بخش خلق بود که توسط ژی چین پینگ اعلان شد بود. تغییراتی مهمی که در این برنامه اعمال شد کاهش حدود 300 هزارنفری نیرو بود که بیشتر شامل پرسنل نیروی زمینی که دارای تجهیزات قدیمی‌تر بودند شد، این کاهش نفرات توانایی عملیاتی نیرو را بالا برده و از هزینه‌های اضافی نیز کاسته است. شاید کاهش این تعداد نیرو به نسبت کل نفرات برای خیلی از نظامیان تعجب‌برانگیز باشد اما متفکرین چینی با دنبال کردن روند جنگ‌ها و درگیری‌های نظامی در جهان به عدم نیاز به سرباز در تعداد بالا در میدان نبرد و دور شدن از فضای شبه جنگ جهانی اول شده‌اند و نیاز به استفاده از تکنولوژی‌های مدرن را در میدان نبرد درک کرده‌اند و قصد حرکت بدان سو را دارند و نیرویی کم تعداد تر اما ماهرتر را ترجیح می‌دهند. در ساختار ارتش آزادی‌بخش خلق، به‌طور تاریخی پرسنل نیروی زمینی همیشه در رأس هرم قدرت بودند و همیشه بودجه‌ی بیشتری را دریافت می‌کرد اما در اصلاحات اخیر تغییرات متعددی به وجود آمده است تا این روند اصلاح شود .

همچنین، نیروی توپخانه‌ی دوم با ارتقا به یک سرویس، نیروی راکتی نام گرفته و از نیروی زمینی جدا شده است، و سرویس دیگری تحت عنوان نیروی پشتیبانی استراتژیک شکل گرفته که مأموریت آن تمرکز بر دنیای مجازی، جنگ‌های الکترومغناطیسی و اطلاعاتی و فضایی است. تغییر بزرگ دیگر را می‌توان تغییر 7 منطقه‌ی نظامی به 5 فرماندهی میدانی (تیاتر) دانست که در این تقسیم‌بندی جدید سرویس زمینی، هوایی، دریایی، پشتیبانی و راکتی فقط مأموریت آموزش و آمادگی و تمرین نیروها و تأمین تجهیزات را دارند و مأموریت جنگیدن و اداره‌ی عملیات‌ها بر عهده‌ی این 5 فرماندهی نظامی است تا بتوانند از توان سرویس‌های مختلف در انجام عملیات‌ها استفاده کنند و انحصار نیروی زمینی را در فرماندهی بشکند و عملیات چند سرویسی با راندمان و تأثیرپذیری بالا را بتوان اجرا کرد.

نکته‌ای که باید در نظر داشت این است که چین از تاریخ منطقه به‌خوبی درس گرفته و آن را در محاسبات و برنامه‌های خود برای آینده اعمال می‌نماید. شاید مهم‌ترین این درس‌ها را چین از بحران سوم تنگه‌ی تایوان گرفت، که در آن چین به دلیل ضعف نیروی دریایی خود در برابر آمریکا مجبور به کوتاه آمدن شد اما پس از آن شروع به سرمایه‌گذاری‌های کلان در نیروی دریایی و هوایی خود کرد تا بتواند در درگیری‌های آینده مجبور به کوتاه آمدن در برابر آمریکا نشود و توانست از این بحران برای اصلاح استراتژی خود در آینده درس بگیرد.

همزمان با افزایش توان نظامی چین، رهبری این کشور نیز از حالت خجالتی و گوشه‌گیری قدیم خود بیرون آمده است. هو جین تایو بر این نظر دنگ که چین باید " آرام باشد و سعی کند چیزهای بزرگ به دست بیاورد و توسعه‌یابد" معتقد بود و در زمان او چین کشوری نسبتاً آرام بود که بیشتر به دنبال توسعه‌ی اقتصادی و رشد بود. اما ژی رهبری متفاوت است. اون مانند گذشتگان خود خجالتی نیست و از نشان دادن قدرت چین ابایی ندارد، به‌طور مثال به‌طور بی‌سابقه‌ای وی امسال در 90 امین سالگرد ارتش آزادی‌بخش خلق بجای رژه‌ی همیشگی در میدان تیان من، به پایگاهی نظامی و عملیاتی در مغولستان چین رفته، لباس نظامی پوشیده و از تجهیزاتی که قبلا دیده نشده بود سان دید و یا پهلوگرفتن ناو هواپیمابر چین در هنگ کنگ پس از اینکه مشکلاتی بین دو طرف وجود آمده بود از جمله تحرکاتی است که قبلا نظیر نداشته‌اند و برای کارشناسان تازگی دارند.

به‌عنوان نتیجه‌گیری می‌توان گفت که چین پاندای خجالتی قدیم نیست، بلکه اژدهایی است که از نشان دادن چنگال‌های خود به اطرافیان ترسی ندارد و باید با مراقبت به آن نزدیک شد و برخورد کرد ،حال که هم‌اکنون مشغول تقویت قوای نظامی خود است.

منابع

1. http://www.heritage.org/defense/report/chinas-pivot-the-sea-the-modernizing-pla-navy
2. https://www.rand.org/blog/2016/09/pla-reforms-and-their-ramifications.html
3. http://in.reuters.com/article/china-parliament-defence-budget-idINKBN16D0FU
4. https://chinapower.csis.org/military-spending/
5. http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/2017/02/breaking-defence-budget-170228183730109.html
6. http://www.scfr.ir/fa/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D9%86
7. https://www.usnwc.edu/Academics/Faculty/Derek-Reveron/Workshops/Maritime-Security,-Seapower,---Trade/Maritime-Working-Papers/cole-island-chains.aspx
8. https://asia.nikkei.com/Viewpoints/James-Stavridis/China-s-military-power-already-on-par-with-US-in-East-Asia
9. https://www.rand.org/blog/2016/04/will-the-pla-reforms-succeed.html
10. https://jamestown.org/program/the-plas-new-organizational-structure-what-is-known-unknown-and-speculation-part-1/
11. http://www.belfercenter.org/sites/default/files/legacy/files/Military%20Reform%20China%20-%20web2.pdf
12. http://nationalinterest.org/feature/the-third-taiwan-strait-crisis-the-forgotten-showdown-19742
13. http://aparc.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Scobell.pdf
14. Masuda, M. (2016). Why has Chinese foreign policy become more assertive: East Asia Forum. http://www.eastasiaforum.org/2016/02/20/why-has-chinese-foreign-policy-become-more-assertive
15. http://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2103616/xi-jinping-picks-war-games-over-military-parade-chinese
16. https://www.theguardian.com/world/2017/jul/07/chinese-aircraft-carrier-liaoning-sails-into-hong-kong-show-of-naval-power

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.