1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست علم، فناوری و نوآوری

نوع مطلب: مرور سیاست

18 مرداد 1394 ساعت 10:48 شماره مسلسل: 6600128

شبکه ملی اینترنت

شبکه ملی اینترنت

اهمیت امنیت فضای مجازی و حفظ و حراست از اطلاعات ملی و شخصی هم‌وطنان، یکی از اهدافی است که باعث شده تا دولتمردان، پروژه شبکه ملی را کلید زده و تلاش نمایند که آن را در کوتاه‌ترین زمان ممکن عملیاتی کنند.


مقدمه

اهمیت امنیت فضای مجازی و حفظ و حراست از اطلاعات ملی و شخصی هم‌وطنان، یکی از اهدافی است که باعث شده تا دولتمردان، پروژه شبکه ملی را کلید زده و تلاش نمایند که آن را در کوتاه‌ترین زمان ممکن عملیاتی کنند. با ایجاد شبکه ملی اطلاعات که مهم‌ترین دستاورد آن، ایجاد امنیت و مصون ماندن از حملات اینترنتی عنوان‌شده است، به‌طورقطع با یک تحول و انقلاب بزرگ در تأمین امنیت فضای مجازی کشور، روبرو خواهیم بود.

تاریخچه شبکه ملی اینترنت در کشور

شبکه ملی اطلاعات، معروف به «اینترانت ملی ایران» نام پروژه‌ای است که گفته می‌شود قرار بود تا پایان برنامه پنجم توسعه کامل گردد. طبق تبصره 2 ماده 46 قانون برنامه پنجم شبکه ملی اطلاعات کشور، شبکه‌ای مبتنی بر قـرارداد اینترنت (IP) به ‌همراه سوئیچ‌ها، مسیریاب‌ها و مراکز داده‌ای است به صورتی که درخواست‌های دسترسی داخلی و اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده‌های داخلی نگهداری می‌شوند به‌هیچ‌وجه از طریق خارج از کشور مسیریابی نشوند و امکان ایجاد شبکه‌های اینترانت، خصوصی و امن داخلی در آن فراهم شود. نخستین فردی که واژه «شبکه ملی اینترنت» را مطرح کرد، عبدالمجید ریاضی، معاونت سابق فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات بود که در تاریخ مردادماه ۱۳۸۵ ضمن ارائه این مفهوم، در تعریف و توجیهش گفت:

«اینترنت در دنیا به یک کلمه خاص تبدیل‌شده است و از هر‌کس هم بپرسید، می‌گوید اینترنت شبکه‌ای است که کامپیوترهای دنیا را به هم متصل می‌‌کند؛ اما ازنظر من که کارم را به‌صورت تخصصی دنبال می‌کنم، اینترنت تعریف دیگری دارد. اگر بشود شبکه‌ای درست کرد که ویژگی‌های اینترنت را داشته باشد، در سطح محدود، توزیع‌شده و درنهایت قابلیت اتصال به شبکه جهانی را هم داشته باشد، برای من اهمیت دارد. حالا هراسمی که می‌‌خواهند روی آن بگذارند اما ما اسم آن را اینترنت ملی می‌گذاریم».

به نظر می‌رسد در این نکته که شبکه ملی اینترنت برای هر کشوری لازم است، شکی نیست اما برای ایجاد یک شبکه ملی اینترنت موفق باید همه موارد، مشکلات، موانع و...را در نظر گرفت. مواردی از قبیل:

الف) یکی از مهم‌ترین مشکلات و موانع ایجاد شبکه ملی اطلاعات را می‌توان عدم وجود دیتاسنتر عظیم داخلی جهت میزبانی تمام وب‌سایت‌های ایرانی دانست که به دلیل هزینه‌های بالا و محدودیت منابع از یک‌سو و شرایط تحریمی در جهت خرید سرورهای موردنیاز و همچنین نبود تخصص کافی نسبت به تأمین امنیت آن از سوی دیگر، عملاً راه‌اندازی آن شاید دور از ذهن نباشد اما به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.

ب) مسئله مهم دیگر، عدم وجود DNS سرور یا به عبارتی صحیح‌تر root سرور مناسب جهت راهنمایی مرورگرها در شبکه ملی اطلاعات به سمت سرورهای مقصد است. هم‌اکنون در دنیا سیزده root سرور وجود دارد که ۹ تا از آن‌ها در ایالات‌متحده قرار دارد. برای مثال، ICANN که درواقع پایگاه اطلاعاتی اصلی آدرس‌های عمومی ثبت‌شده در شبکه جهانی اینترنت بوده و سایر DNS سرورها یا به‌اصطلاح Mirror ها از آن تغذیه اطلاعاتی می‌شوند، از معروف‌ترین آن‌ها است. یکی از ابهاماتی که تاکنون پاسخ روشنی به آن داده نشده است، جایگزین مناسب برای این root سرورها است؛ زیرابه دلیل شرایط تحریمی ایران، اخذ مجوز و دسترسی احداث حتی یک Mirror در داخل کشور نیز مشکل است.

ج) مشکل و مانع مهم دیگر را می‌توان این‌گونه بیان کرد که بنا بر شواهد، قرار است در طرح اینترنت ملی به هر کاربر دو آدرس IP یکی برای اتصال به شبکه جهانی اینترنت و دیگری برای اتصال به شبکه کشوری اینترانت اختصاص داده ‌شود که آدرس IP معتبر(IP Valid) برای اینترنت و آدرس IP نامعتبر(IP Invalid) برای اینترانت کشوری استفاده می‌شود. پیرو آن، تمامی توزیع‌کنندگان اینترنت می‌باید تغییرات عمده‌ای در سیستم‌های صورتحساب گیری و سایر نرم‌افزارهای ارتباط با مشتری خود اعمال کنند که این امر، علاوه بر صرف هزینه‌های زیاد، مستلزم زمان کافی است، چراکه با اختصاص دو IP به هر کاربر، باید تمام ظرفیت‌های موجود هم تا دو برابر افزایش یابد.

د) یکی دیگر از موانع بر سر راه پروژه اینترنت ملی، سرویس جستجوگر ملی و ایمیل ملی است. جستجوگری که بتواند تمامی وب‌سایت‌های میزبانی‌شده در داخل کشور را پایش کرده و جوابگوی نیازهای کاربران در جستجوی اطلاعات خاص باشد و از طرف دیگر، نیاز به یک ایمیل داخلی است که بتواند در صورت قطع ارتباط ایران با شبکه جهانی اینترنت، قابل سرویس‌دهی به کاربران ایرانی باشد.

ه) یکی دیگر از موارد رابطه اینترنت فعلی با اینترنت ملی هست. دریکی دو سال گذشته شایعات گوناگونی در خصوص قطع شدن دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل با راه‌اندازی شبکه ملی مطرح‌شده است. درواقع این روزها یکی از دغدغه‌های اصلی کاربران نسبت به راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات این است که دسترسی‌شان به شبکه اینترنت با بهره‌برداری از این شبکه قطع خواهد شد یا نه؟

این ترس پیوسته با عدم پاسخی روشن به کاربران، بیشتر و بیشتر هم شده است؛ اما به نظر می‌رسد در کنار شبکه ملی اطلاعات، اینترنت جهانی هم در دسترس کاربران قرار می‌گیرد و اینترنت ملی تنها میزبانی داده‌ها در داخل، حمایت و حفاظت از اطلاعات و اتصال شبکه‌های داخلی با یکدیگر را بر عهده می‌گیرد.

طرح‌های مشابه اینترنت ملی در جهان

اینترنت ملی، ازنظر فنی، البته با کاربردها و تفاوت‌های ساختاری مختلف، نمونه‌های مشابهی در دنیا دارد. برای مثال، در مقیاس‌های وسیع این طرح، می‌توان از شبکه باند وسیع استرالیا (NBN) و طرح پهنای باند ملی ایالات‌متحده آمریکا نام برد. شبکه Kwangmyong در کره‌شمالی و internet II میان برخی مراکز پژوهشی آمریکا، از مقیاس‌های محدودتر آن به شمار می‌رود.

در کره‌شمالی، این پروژه به‌موازات شبکه اینترنت اما به‌صورت مستقل از آن، باهدف محدودیت ارتباطات خارجی کاربران و تأمین نیازهای ارتباطی داخلی راه‌اندازی شده است ولی در استرالیا و ایالات‌متحده آمریکا، در جهت تقویت دسترسی کاربران به منابع اطلاعاتی شبکه جهانی اینترنت با سرعت بیشتر و کیفیت بالاتر اجرا گشته است.

نکته‌ای که در بررسی شبکه‌هایی چون (NBN)استرالیا و طرح پهن باند ملی ایالات‌متحده آمریکا حائز اهمیت است، مقیاس زمان‌بندی و هزینه‌های بالای اجرای این‌گونه پروژه‌ها است. به‌عنوان‌ مثال، در پروژه (NBN) که صرفاً به بهبود زیرساخت‌های ارتباطی می‌پردازد، بالغ‌بر ۳۵٫۹ بیلیون دلار (بیش از پنجاه‌هزار میلیارد تومان) هزینه گشته و باوجود صرف هزینه‌های گزاف، پیش‌بینی‌شده است که تا پایان سال ۲۰۲۱ بتواند در حدود ۹۳% از جمعیت بیست‌میلیون‌نفری استرالیا را تحت پوشش خود قرار دهد.

جمع‌بندی

با توجه به اینکه فنّاوری وب اساساً اصالت و ماهیتی آمریکایی دارد، بدیهی است که تا دستیابی به اقتدار و استقلال ملی در این زمینه راه دشواری باقی‌مانده است که باید پیموده شود. بنابراین با در نظر گرفتن جمع‌بندی‌های فنی کارشناسان و صاحب‌نظران حوزه فناوری اطلاعات، حجم بزرگ شبکه اتصال کشور، تحریم‌ها و محدودیت منابع موجود و بویژه فقدان تخصص و دانش کافی، امید به اجرای موفق پروژه‌ای تحت عنوان شبکه ملی اینترنت، دور از تصور نیست، اما دشوار است.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.