1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست داخلی
  4. >
  5. حكمرانی و مردمسالاری دینی
  6. >
  7. اصلاح نظام اداری

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

31 تیر 1394 ساعت 14:22 شماره مسلسل: 4400125

تحلیلی بر افزایش اختیارات استانداران

تحلیلی بر افزایش اختیارات استانداران

تجربه کشورهای شرق آسیا و نقش پررنگ دولت در مراحل اولیه توسعه این کشورها نشان می‌دهد دولت می‌تواند و باید در فرایند توسعه نقش مهمی ایفا نماید. تجربه این کشورها موجب ارائه نظریه‌ای با عنوان دولت توسعه‌خواه (developmentalist state) شد این دولت واجد ویژگی‌های مهمی از جمله ثبات سیاسی، نظام اداری کارآمد، نخبگان ناسیونالیست و تحول‌گرا و... است. تحول نظام اداری این کشورها به ویژه ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور و مالزی نشان می‌دهد که سنگ بنای تحول در این کشورها از درون دولت آغاز شده است. آنچه که امروز در ایران به عنوان افزایش اختیارات استانداران، خصوصی‌سازی، کوچک‌سازی و چابک‌سازی دولت، تفویض اختیار، مقررات‌زدایی و حذف قوانین مزاحم توسعه مطرح است بیانگر درک نیاز به تحول نظام اداری است.


این مختصات پیش از این توسط جان تامپسون به عنوان هفت ویژگی نگاه جدید به دولت ارائه شده است. این نگاه جدید برخاسته از سه مکتب فکری نهادگرایی اقتصادی جدید، مدیریت دولتی نوین و نومحافظه کاری است که خواهان کاهش نقش دولت و محدود شدن آن به امور کلان، افزایش قدرت‌بخش خصوصی و تغییر از نگاه بالا به پایین به نگاه شبکه‌ای و غیر دولتی در فرایند سیاستگذاری عمومی است.

تحول نقش دولت در توسعه، صرفاً با افزایش اختیارات استانداران میسر نیست این تحول، فرایندی چند بعدی است که با اراده مقامات عالی کشور قابل انجام است. نظام سیاسی و اداری ایران، نظامی تک ساخت از نوع پیچیده است. در نظام تک ساخت دولت دارای یک شخصیت حقوقی است که قدرت را در سراسر قلمرو خود بدون واسطه و یکسان اعمال می کند. در نظام تک ساخت پیچیده، واسطه‌هایی به نقش محدود (شورا‌های شهر و روستا که دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند) ایجاد شده و فعالیت می‌کنند. بنا به این ملاحظات، نظام اداری ایران نظامی متمرکز است که تمایل دارد منابع، صلاحیت‌ها و اختیارات را در مرکز حفظ کند. نمونه این تمایل در همین مسئله افزایش اختیارات استانداران بیان شده است، که برخی مقامات دولتی سخن از تفویض اختیارات به استانداران کرده‌اند و نه افزایش صلاحیت‌ها و اختیارات استانداران.

زمانی می‌توان به تحول نظام اداری ایران امید داشت که دولت مرکزی با اراده کافی در سه زمینه خصوصی‌سازی، مقررات‌زدایی و تمرکز‌زدایی وارد شود و اقدامات اساسی انجام دهد. این سه زمینه به هم وابسته‌اند و بدون انجام یکی از آنها، امکان تحول اساسی میسر نیست. در این راستا تفویض اختیارات به استانداران به عنوان بخشی از تمرکز‌زدایی بدون انجام تحول در دو زمینه دیگر کاری عبث خواهد بود و در بهترین حالت مانند مسکنی کوتاه مدت عمل خواهد کرد.

تجربه ناموفق تفویض اختیار به دلیل عملکرد نامناسب برخی مسئولین ازجمله رؤسای مناطق آزاد، کارگروه‌های تخصصی مثل کارگروه مسکن و... نقش مهمی در مقاومت دولت مرکزی در واگذاری اختیارات به استانداران دارد. استانداران برای انجام وظایف خود ار جمله نظارت بر طرح‌های عمرانی و عمومی باید اختیارات بیشتری داشته باشند. وظایف استانداران را به چهار حوزه سیاسی، اداری، قضایی و عمرانی تقسیم می‌کنند که در حوزه عمرانی، محدودیت‌های جدی در زمینه اختیارات وجود دارد.

راه حلی که در این زمینه پیشنهاد شده، یعنی منطقه‌بندی استان‌های کشور و واگذاری اختیارات تصمیم‌گیری به این مناطق نیز موثر نخواهد بود و صرفاً حلقه­ای زائد بر حلقه‌های متعدد نظام اداری ایران می‌افزاید. این حلقه‌ها، مشارکت مردم در امور عمومی را کاهش می‌دهد، نظام اداری را سنگین و از سرعت آن می‌کاهد، این درحالیست که مردم علاقه زیادی به خودگردانی دارند، واگذاری اختیارات به سطح محلی و استان‌ها باعث جلب اعتماد مردم خواهد شد و فرایند توسعه را تسهیل می‌نماید.

مقررات‌زدایی و تمرکز‌زدایی از جمله ابعاد مهم شاخص کسب و کار نیز محسوب می‌شوند و می‌توانند زمینه جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی را فراهم نمایند در این راستا باید نمایندگان عالی دولت اختیارات لازم را در این جهت داشته باشند تا در جهت توسعه‌یافتگی استان تحت مدیریت خود گام­های اساسی بردارند.

در مجموع برای تحقق توسعه همه جانبه و پایدار در کشور باید تجربه‌های موفق جهانی را بررسی و مورد استفاده قرار داد. به اعتقاد نویسنده، حلقه مفقوده در توسعه کشور، ساختار اداری متمرکز و ناکارآمد دولت است که خود نیازمند تحول اساسی در سه حوزه مقررات‌زدایی، تمرکز‌زدایی و خصوصی‌سازی است تا از این طریق دولت کارآمد، بهروه‌ور، سریع و چابکی برای تسهیل و تسریع فرایند توسعه ایجاد شود.

.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.