1. اتاق فکر استان‌ها

نوع مطلب: مرور سیاست

آذربايجان شرقي 26 فروردین 1394 ساعت 16:26

بررسی مسائل زیست‌محیطی استان آذربایجان‌شرقی

بررسی مسائل زیست‌محیطی استان آذربایجان‌شرقی

نشست اتاق فکر استان آذربایجان‌شرقی با موضوع مسائل محیط‌زیستی این استان در روز چهارشنبه بیستم اسفند 1393 در تالار علامه جعفری دانشگاه تبریز برگزار شد. در این نشست مهم‌ترین مسائل و مشکلات استان آذربایجان‌شرقی در حوزه محیط‌زیست مورد بحث و گفتگو قرار گرفت.

در ابتدای جلسه دکتر میررضا مجیدی مدیر اتاق فکر استان توضیحاتی درباره‌ی سابقه‌ی اتاق‌های فکر در جهان و ایران ارائه داد و ساختار اتاق‌‌های فکر استانی که توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک و وزارت علوم در دانشگاه‌های مادر هر استان تشکیل شده است را تشریح کرد. وی در ادامه به سخنان اخیر مقام معظم رهبری در جمع فعالان و دست‌اندرکاران محیط‌زیست کشور اشاره کرد و آنرا نشانگر اهمیت و حساسیت بیش از پیش موضوع محیط‌زیست دانست.

.

چالش‌های زیست‌محیطی استان

دکتر مجیدی مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی استان آذربایجان شرقی را موارد زیر دانست:

- فقدان جایگاه آمایش سرزمین در برنامه‌های توسعه استان.

- عدم رعایت حق‌آبه اکوسیستمی و عدم سازگاری پروژه‌های آبی با پایداری تنوع زیستی.

- عدم تصویب و ارتقا مناطق حفاظت شده استان تا متوسط کشوری و جهانی.

- عدم پشتوانه قانونی و اجرایی موثر برای اعمال ضوابط زیست محیطی و وجود قوانین موازی و بعضاً متناقض در بخش‌های مختلف دستگاه‌های اجرایی.

- عدم محاسبه و توجه به ارزش اقتصادی واقعی منابع زیست محیطی در انجام فعالیت‌های اقتصادی و عمرانی کوتاه‌مدت و زودبازده.

- دفع فاضلاب‌های شهری به صورت غیراصولی (آب‌های سطحی و یا چاه جاذب) و سنتی.

- عدم انجام صحیح الزامات زیست‌محیطی از طرف صنایع بزرگ استان.

- حفر چاه‌های غیرمجاز متعدد

.

دریاچه ارومیه در آستانه نابودی

مدیر اتاق فکر استان در ادامه نشست به بحران دریاچه ارومیه پرداخت و گفت حوضه آبریز دریاچه ارومیه که در سه استان آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی و کردستان گسترده شده در آستانه نابودی است. گفته می‌شود روزانه نیم سانتی‌متر از ارتفاع آب این دریاچه کاسته می‌شود و در طول 13 سال گذشته بیش از 6 متر کاهش داشته است. برخی از عوامل اصلی خشک شدن دریاچه ارومیه عبارتند از:

- عدم رعایت حقابه.

- توسعه کشاورزی بدون رعایت اصول محیط زیستی.

- احداث برخی سازه‌های آبی.

- عدم تعادل آبی و عدم تعادل دام و مرتع.

- بهره‌برداری‌های مستقیم از سطح حوزه،‌ برداشتهای مجاز و غیرمستقیم از سطح حوضه.

برای رفع مشکل این دریاچه بایستی بیش از 3 میلیارد متر مکعب آب تامین شود که تامین این میزان در کوتاه مدت امکانپذیر نیست و اجرای هر روشی در کوتاه مدت که حق آب را تامین نکند مشکل‌ساز است.

بارورکردن ابرها، اصلاح شبکه آبیاری و کشت و انتقال آب از سایر حوزه‌هـا بـه دریاچه ارومیه از مهم‌ترین برنامه‌های مسئولان برای تأمین سالانه 3 میلیارد مترمکعب آب مورد نیاز این دریاچه است.

.

فراموشی محیط‌زیست در کشور

در ادامه جلسه دکتر محمد مقدم‌واحد معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز در خصوص عملی شدن تصمیمات متخذه و انتقال به مراجع ذیصلاح و اجرایی تاکید کرد. متاسفانه در کشور ما محیط‌زیست رها و برای تخریب به حراج گذاشته شده است و متولی خاصی که به این امور رسیدگی کند وجود ندارد. دکتر مقدم استفاده از سازمان‌های غیردولتی و شرکت دادن عموم مردم در تصمیمات متخذه در امور محیط‌زیست را از جمله راهکارهای موثر دانست.

.

استفاده از متخصصان برای اجرای طرح‌ها

دکتر اصغری‌مقدم عضو هیئت‌علمی گروه زمین‌شناسی دانشگاه تبریز نیز بیان داشت که در ابتدا بایستی در خصوص طرح‌ها و برنامه‌ها مقدمه‌سنجی کرد و افرادی که کارها و اجرائیات را به آنها‌ می­سپاریم باید حتماً تخصص کافی داشته باشند. ایشان همچنین متذکر شدند که در خصوص آب‌های زیرزمینی و کیفیت آن باید بحث‌های جدی‌تر و بیشتری انجام شود. بنا به گفته ایشان در کشورهای توسعه‌یافته استفاده از آب در بخش کشاورزی زیر 70 درصد است.

.

لزوم استفاده از انرژی‌های نوین

دکتر سیدمحمودی معاون پژوهشی دانشکده مکانیک دانشگاه تبریز نیاز به اقدام عملی و سریع در خصوص مسائل زیست‌محیطی را خواستار شده و افزود که بایستی از تجربیات دیگران در زمینه‌های مذکور استفاده کنیم. بنظر ایشان استفاده از انرژی‌های نوین، سوخت‌های نوین، انرژی باد و انرژی زمین گرمایی به حفاظت از محیط زیست کمک می­کند.

.

غفلت از اقتصاد پایدار

دکتر حیاتی رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز و دکترای اقتصاد کشاورزی نیز دستیابی به اقتصاد پایدار را مهم دانسته و بر لوزم توجه به اقتصاد محیط‌زیست تاکید کرد. ایشان تاثیر سیاست‌های غلط در ارتباط با محیط‌زیست را پراهمیت شمرده و به بحث فرهنگ‌سازی در خصوص حفاظت محیط زیست اشاره کرد. ایشان همچنین به بحث سواد محیط‌زیست پرداخته و گفت که باید این بحث تقویت شود.

.

وضعیت فاجعه‌بار محیط‌زیست در ایران

همچنین مهندس محمدحسین حسن‌زاده مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری کلان‌شهر تبریز، دیدار رهبر معظم انقلاب اسلامی با مسئولان اجرایی و فعالان محیط‌زیست کشور را نشانگر عمق فاجعه زیست‌محیطی در کشور و اهمیت این موضوع دانست. وی مهمترین مشکلات در حوزه محیط‌زیست را عوامل زیر بیان کرد:

- فاصله گرفتن مراکز دانشگاهی از سیستم‌های اجرایی

- عدم وجود ارتباط بین بخش‌های مختلف اجرایی و نبود تعاملات مناسب

- عدم وجود اعتبار لازم جهت انجام طرح‌ها و برنامه‌ها در بخش‌های مختلف محیط زیست

- پایین بودن بهره وری آب

- بالا بودن درصد سموم و نیترات در مواد غذایی

.

سیاسی بودن بحران‌های زیست‌محیطی

به اعتقاد دکتر بهروز ساری صراف عضو هیئت‌علمی دانشکده جغرافیا و اقلیم‌شناسی 70 درصد بحران‌های زیست‌محیطی سیاسی بوده و مربوط به مراجع دولتی است. وی صیانت از محیط‌زیست را جزئی از توسعه پایدار برشمرد و حفظ منافع حیاتی نسل آتی را ماحصل این اقدام خواند. در 10 سال اخیر 14000 هکتار از جنگل‌های کشور به دلیل نبود متولی در امر جنگلداری و مراتع تخریب شده است. به گفته‌ی دکتر صراف محیط‌زیست از پنج عامل متاثر است که عبارتنداز: نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام اجتماعی، نظام فرهنگی و عامل انسانی.

.

اهمیت حل مشکلات مدیریتی در محیط‌زیست ایران

دکتر سیروس ابراهیمی عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی سهند و مدیر مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی نیز در سخنان کوتاهی محیط زیست را یک مسئله فرهنگی دانست. وی استفاده از افکار متخصص جمعی در طرح‌های موجود را خواستار شده و حل مشکلات مدیریتی در محیط زیست را در الویت دانستند. ایشان در مورد آب‌های زیرزمینی نیز بیان داشتند که روش‌های نوین تصفیه آب بایستی مورد استفاده قرار گیرد.

.

راهبردهای حل مسائل محیط‌زیستی

دکتر محمدابراهیم رمضانی معاون برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری کلانشهر تبریز در سخنانی موارد زیر را برای حل مسائل محیط‌زیستی کشور لازم دانست:

1. نباید در امور اجرایی گسست وجود داشته باشد

2. ابتدا باید برنامه کلان وجود داشته باشد. سپس به اتخاذ تصمیم بپردازیم

3. توزیع بهینه ثروت در همه جا وجود داشته باشد

4. برنامه عملیاتی تدوین شود

5. بر مبنای ارتقای شاخص‌ها، برنامه داشته باشیم

6. از کارشناسان متخصص در امر محیط‌زیست استفاده کنیم

7. در جوامع محلی و منطقه‌ای حضور فعال و پویا داشته باشیم.

در پایان این نشست نیز دکتر علی اصغر جعفرزاده مدیر گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز در بیان پیشنهاداتی برای اتاق فکر استان آذربایجان‌شرقی گفت: اتاق فکر نباید به فرد خاصی وابسته باشد، بایستی چارت تشکیلاتی و پشتوانه اجرایی داشته باشد و نگرش سیستماتیک در سرلوحه کارهای این اتاق قرار گیرد.

.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.