1. شمس
  2. >
  3. اتاق فکر استانی
  4. >
  5. خراسان شمالي

نوع مطلب: اتاق فکر استانی - قدیم

خراسان شمالي 28 بهمن 1393 ساعت 16:46

شناسایی مسائل محیط‌زیستی استان خراسان شمالی

شناسایی مسائل محیط‌زیستی استان خراسان شمالی

اتاق فکر استان خراسان شمالی نخستین جلسه مسئله‌شناسی مسائل محیط‌زیست این استان را روز 14 بهمن ماه 1393 در محل سالن جلسات دانشگاه بجنورد برگزار کرد.

در ابتدای جلسه دکتر جواد هراتی، مدیر اتاق فکر استان ضمن خوش‌آمدگویی به اعضای جلسه به تبیین اهداف و برنامه‌های اتاق‌های فکر در استان پرداخت و در خصوص اهمیت این موضوع توضیحاتی داد. وی ضمن اعلام خبر افتتاح رسمی سایت شمس از حاضرین در جلسه جهت ارسال مطالب به این سایت دعوت کرد.

در ادامه جلسه اعضاء حاضر که متشکل از شخصیت‌های حقیقی و حقوقی بودند به گفتگو درباره مسائل و معضلات مرتبط با محیط‌زیست استان پرداختند. مهم‌ترین مسائل مطرح در این نشست به شرح زیر است:

.

علی بزرگمهر (معاون مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان شمالی)

عدم توجه به ویژگی‌های جغرافیایی و خاک حاصلخیز منطقه و افزایش روزافزون جمعیت شهری و بالطبع گسترش آن به مناطق کشاورزی یکی از مهم‌ترین مشکلات محیط‌زیست استان است. هم اکنون شاهد فراوانی تبدیل اراضی (تغییر کاربری) از کشاورزی به مسکونی هستیم. هرچند بسیاری از معضلات زیست‌محیطی در استان هنوز به عینه دیده نمی‌شود ولی اثرات پنهان آن خود را نشان داده است.

استفاده بیش از حد مجاز از کودهای شیمیایی که باعث آلودگی در آب‌های زیرزمینی و نیتراته شدن خاک می‌شود یکی دیگر از مشکلات زیست‌محیطی استان است. برای مقابله با این مشکل باید کشاورزان را به استفاده از کودهای آلی (ارگانیک) و مردم را به استفاده از محصولات ارگانیک تشویق کرد. دیم‌زارهای موجود در استان و نحوی نظارت بر آن‌ها در مناطق روستایی از دیگر مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد. حل مسائل و آسیب‌های زیست‌محیطی در بخش روستایی نیازمند مداخله غیرمستقیم دولت و ایجاد اشتغال و منابع درآمدی پایدار است.

یکی دیگر از مشکلات پیش روی استان، جاده کمربندی شهرستان بجنورد است که باعث آسیب‌های زیست‌محیطی از جمله تخریب کوه منتهی به جاده اصلی می‌شود.

.

رامین انصاری مود (عکاس و فعال محیط‌زیست)

طرح مباحث محیط‌زیستی در دانشگاه‌ها قابل تقدیر است و باید دانشگاه‌ها خط‌مشی‌های محیط‌زیستی ارائه دهند و پیگیری و اجرای این خط‌مشی‌ها از طریق سمن‌ها صورت گیرد.

مقایسه شرایط جوی کنونی استان با شرایط سال 1346 نشانگر آن است که ما در آن سال‌ها حدود 143 روز یخبندان و در 17 دی ماه سال 1373 تجربه هوای حدود 28 درجه زیر صفر را در این شهرستان داشتیم. برای مقابله با گرم شدن هوا و به صدا در آمدن زنگ خطر برای عموم مردم و بسیاری از مشکلات محیط‌زیستی کشور باید سازمان محیط‌زیست را تقویت کرد و به همین دلیل باید جایگاه آنرا به وزارتخانه ارتقا داد.

وجود ملاحظات سیاسی در پس تصمیمات زیست‌محیطی از دیگر معضلات حوزه محیط‌زیست است، به عنوان مثال پروژه بین‌المللی تعمیم ترسیب کربن در منطقه گوربان شهرستان اسفراین متاثر از عوامل سیاسی است. توسعه شهرک صنعتی، در حالی که تنها از 50 درصد ظرفیت شهرک‌های قبلی استفاده می‌شود از دیگر تصمیم‌های آسیب‌رسان به حوزه محیط‌زیست استان است. به طور مثال احداث منطقه ویژه اقتصادی (پشت شهرک صنعتی شماره 2 بجنورد) علی‌رغم هشدار و مخالفت مشاورین زیست‌محیطی استانداری و فعالین این حوزه در حال اقدام است، این منطقه ویژه اقتصادی موجب از بین رفتن جاذبه‌های طبیعی این منطقه مانند غار بیدک خواهد شد. به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری در خصوص راه‌اندازی منطقه ویژه اقتصادی بجنورد صرفاً با در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی و بدون توجه به مسائل زیست‌محیطی انجام شده است. احداث کارخانه دوم در کنار کارخانه اول بجنورد از دیگر معضلات جاری استان در حوزه محیط‌زیست است. تخریب جنگل‌های هیرکانی، آلودگی آب‌های زیرسطحی بجنورد، از بین رفتن گونه‌های گیاهی و جلوگیری از فرار آن‌ها به کشورهای همسایه از دیگر مسائل زیست‌محیطی استان خراسان شمالی است.

.

محسن شهریاری (مدیرکل اسبق اداره کل محیط‌زیست استان خراسان شمالی و فعال محیط‌زیست)

در کشورهای توسعه‌یافته بین توسعه و محیط‌زیست اولویت اول با حفظ محیط‌زیست است. دولت باید امکانات و زیرساخت‌های فرهنگی و مالی برای جایگزین و استفاده از انرژی‌های نو به جای انرژی‌های فسیلی را برای حرکت به سمت پیشرفت و آبادانی کشور فراهم کند. افراد جامعه همان‌گونه که در توزیع زباله یکسان هستند باید در جمع‌آوری آن هم یکسان باشند.

قوانین کامل و جامع بالادستی به مطالعه و اجرایی کردن قطار شهری با هدف کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی اشاره کرده ولی ایراد در اجرای این قوانین توسط مسئولین و به طور عام دور زدن این قوانین است به عنوان مثال ایجاد شهرک منطقه اقتصادی ویژه (شهرک منطقه دو) در شهرستان بجنورد یکی از این موارد است.

آلودگی آب‌های زیرزمینی و افتادگی سطح آب، افزایش سرطان، آلودگی هوا، فاضلاب و پسماندها، عدم تلاش در جهت حفظ خاک و غنای آن و از بین رفتن گونه‌های گیاهی از دیگر مسائل محیط‌زیستی استان است، در بین این موارد ضرورت صرفه‌جویی و جیره‌بندی آب بیش از سایر مسائل ‌محیط‌زیستی جدی است.

برخی از راهکارهای حل این مسائل محیط‌زیستی طرح‌های عملیاتی از قبیل الگوی صنعتی و ساختمانی در راستای حفظ محیط‌زیست (پشت‌بام‌های سبز) و آموزش زیست‌محیطی به عموم مردم با استفاده از تمام ابزار و امکانات است، اما نکته جالب مخالفت شهرداری با اجرای طرح بام سبز در شهرستان بجنورد است.

.

رجبعلی دلاوری (عضو هیئت‌مدیره انجمن دوستداران طبیعت سبز کره زمین)

ایران دارای سابقه طولانی در زمینه‌ی حفاظت از محیط‌زیست است، 1400 سال قبل در زمان آغاز دعوت به اسلام و 2500 سال قبل در زمان خشایارشاه منطقه حفاظت‌شده وجود داشته است. یکی از مظاهر حج عدم آسیب‌رسانی به محیط‌زیست است. متأسفانه این فرهنگ از بین رفته است، جامعه نیاز به بازگشت به خویشتن دارد. تجربه کشور مالزی به گونه‌ای است که امروزه به سمت حذف رفته‌گر پیش رفته است. با وجود به صدا درآمدن زنگ بحران آب اما رفتارها تغییر نکرده است، نیاز به آموزش از جمله ضروریات برای حل معضل کم‌آبی در کشور است.

کمبود آب، تخریب جنگل‌ها و استفاده ناصحیح از این نعمت خدادادی و عملیاتی شدن تعدادی از پروژه‌هایی که در این حوزه باعث آسیب به منابع طبیعی شده از جمله مسائل محیط‌زیستی استان است. برنامه‌ریزی برای آگاه‌سازی مردم نسبت به بحران آب و در صورت امکان حتی جیره‌بندی آن و فرهنگ‌سازی در بین عموم مردم برای صرفه‌جویی و استفاده بهینه از آن ضرورت دارد. مسیر رفت‌وآمد از جنگل گلستان از دیگر مسائل حوزه محیط‌زیست استان است که برای جبران کاهش آسیب‌های وارده به این جنگل پیشنهاد می‌شود از طرح مطالعاتی تغییر مسیر گذر از این جنگل حمایت شود.

بحران پسماندها و نزدیک شدن ترکیب پسماند روستایی به شهری و بحران تولید زباله‌های پلاستیکی از دیگر معضلات زیست‌محیطی استان است.

.

علیرضا باغچقی (رئیس کمیسیون خدمات شهری و محیط‌زیست شورای اسلامی شهرستان بجنورد)

مدیریت صنوف آلاینده، بهداشت بصری شهر، برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی در جهت تبیین اهمیت و حفظ محیط‌زیست در بین عموم مردم شهرستان و طرح مطالعاتی بام‌های سبز از برنامه‌های آتی کمیسیون خدمات شهری و محیط‌زیست شورای شهر بجنورد است.

غفلت از محیط‌زیست شهری و ضرورت بررسی موضوعی مسائل زیست‌محیطی (در قالب طبیعی، انسانی و شهری) در کنار شهرک‌های صنعتی آلاینده از جمله مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی استان است. استفاده از بمباران تبلیغاتی جهت تقویت فرهنگ جامعه در حوزه مسائل محیط‌زیست از جمله راهکارهای عملیاتی جهت حل مسائل زیست‌محیطی استان است.

.

زهرا طالب‌زاده (سرپرست اداره آموزش، پژوهش و مشارکت‌های مردمی اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان خراسان شمالی)

تفکیک آب شرب از آب مصرفی روزانه، برنامه‌ریزی برای ایجاد رشته محیط‌زیست و مدیریت انرژی در راستای تحقیقات علمی و پژوهشی تخصصی در این حوزه و راه‌اندازی رشته محیط‌زیست در دانشگاه‌های استان برای تربیت نیروی متخصص می‌تواند در بهبود وضعیت محیط‌زیست استان مفید باشد.

.

سیدحمید کشمیری (فعال محیط‌زیست)

عملیاتی نکردن مصوبات توسط مسئولین استان و کشور از مهم‌ترین مسائل محیط‌زیستی ایران و استان است، بیشترین معضل در نبود دغدغه در بین مسئولین است. فرهنگ‌سازی عمومی، حضور افراد روشنفکر و عالم با سلایق مختلف در جلسات اتاق فکر و دادن ضمانت اجرایی به مصوبات اتاق فکر لازم است.

اولویت‌بندی برای رفع معضلات، مشکلات و نهادینه کردن ساختار محیط‌زیست کشور از دیگر اقدامات مهم برای حفظ محیط‌زیست کشور است. وجود سدهای فاقد مطالعات زیست‌محیطی مناسب (مانند سد گلمن دره، سد کیسو و سد شوریده) در استان از جمله معضلات زیست‌محیطی استان است.

.

جمع‌بندی

در پایان با توجه به تنوع مسائل زیست‌محیطی استان مقرر گردید موضوعات مختلف دسته‌بندی و به تناوب در جلسات بعدی به بحث گذاشته شود. مهم‌ترین مصوبات جلسه به شرح زیر است:

1. کلیه اعضاء دو موضوع پسماندها و بحران آب را در دستور کار خود قرار دهند تا در جلسه بعدی به بحث گذاشته شود.

2. جلسه بعدی در تاریخ 26/11/1393 در محل سالن جلسات دانشکده علوم انسانی دانشگاه بجنورد برگزار شود.

3. از افراد صاحب‌نظر و نخبه معرفی‌شده از سوی اعضای حاضر برای حضور در جلسه بعدی دعوت به عمل آید.

4. از رسانه‌های جمعی برای اطلاع‌رسانی در خصوص فعالیت اتاق فکر و حساس شدن مردم نسبت به مسائل زیست‌محیطی و بالا رفتن شعور و آگاهی زیست‌محیطی مردم دعوت شود.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.