1. شمس
  2. >
  3. اتاق فکر استانی
  4. >
  5. سيستان و بلوچستان

نوع مطلب: اتاق فکر استانی - قدیم

سيستان و بلوچستان 1 بهمن 1393 ساعت 10:53

برگزاری جلسه مسئله‌شناسی استان سیستان و بلوچستان

برگزاری جلسه مسئله‌شناسی استان سیستان و بلوچستان

اولین جلسه اتاق فکر استان سیستان و بلوچستان با موضوع مسئله شناسی استان در تاریخ 27 دی ماه 1393 از ساعت 18 الی 20 در بنیاد ملی نخبگان استان سیستان و بلوچستان برگزار شد.

در این جلسه افراد زیر حضور داشتند:

آقایان بیژن بختیار، فرماندار شهرستان کنارک؛ مصیب پهلوانی، دانشیار اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان و رئیس بنیاد ملی نخبگان استان؛ محمدرضا پودینه، استادیار جغرافیای دانشگاه سیستان و بلوچستان و معاونت پژوهشی پژوهشکده علوم زمین و جغرافیا؛ امان الله تمنده رو، جامعه شناس، فعال اجتماعی و کارشناس استانداری سیستان و بلوچستان؛ علی اصغر جمشید نژاد، معاون سیاسی- اجتماعی استاندار سیستان و بلوچستان؛ ابراهیم جنگی زهی، مسئول امور بیمه های روستایی و پزشک خانواده استان؛ محمد جهانتیغی، مدیر کل آموزش فنی و حرفه ای استان؛ محمد عثمان حسین بر، استادیار جامعه شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان و مدیر اتاق فکر استان؛ حبیب الله سالارزهی، دانشیار مدیریت دولتی دانشگاه سیستان و بلوچستان و معاونت آموزشی دانشکده مدیریت و اقتصاد؛ حیدر سرایانی، رئیس خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) در استان؛ فرهاد شهرکی، استاد مهندسی شیمی و معاونت پژوهشی و فنآوری دانشگاه سیستان و بلوچستان؛ محمد نبی شهیکی تاش، استادیار اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان و رئیس پارک علم و فناوری استان؛ نادر میرشکار، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان؛ علیرضا دهمرده، معاون برنامه ریزی و اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی استان؛ علیرضا نخعی، مدیر کل آموزش و پرورش استان؛ غلامرضا نوری، استادیار جغرافیای دانشگاه سیستان و بلوچستان و رئیس پژوهشکده علوم زمین و جغرافیا.

مقدمه

مسائل یک جامعه که همگی مسائلی اجتماعی محسوب می‌شوند، موانعی هستند که در مسیر توسعه آن جامعه یعنی در مسیر رسیدن از وضع موجود به وضع مطلوب قرار می‌گیرند. این مسائل که منشأ و ریشه‌های گوناگونی دارند، با ایجاد اختلال در زندگی و فعالیت مردم، گروه‌ها و نهادهای جامعه می‌توانند آن جامعه را از رسیدن به وضع مطلوب بازدارند و یا حتی آن را به عقب‌تر برگردانند. استان سیستان و بلوچستان، درعین‌حال که بخشی از کلیت جامعۀ ایران محسوب می‌شود، خود می‌تواند یک جامعه تلقی گردد. به همین جهت، درعین‌حال که در بسیاری از مسائل کشور شراکت دارد، مسائل خاص خود را دارد. علاوه بر این در بسیاری از موارد، از نظر مصداقی، در مسائل کلی کشور نیز از ویژگی‌های خاص خود برخوردار است. استان سیستان و بلوچستان با نزدیک به 182 هزار کیلومتر مربع، به‌عنوان پهناورترین استان کشور و جمعیتی بیش از 2 میلیون و پانصد هزار نفر، با ویژگی‌های خاص جغرافیایی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی از مسائل گوناگونی رنج می‌برد که هم خود استان و هم کشور را تحت تأثیر قرار داده‌اند. بر این اساس، هدف از این جلسه، شناخت مسائل مهم استان است. با توجه به اینکه این مسائل به حوزه‌های مختلف جامعه مربوط و یا مربوط‌تر هستند، این جلسه با مشارکت فکری نخبگانی از حوزه‌های مختلف استان صورت گرفته است. برای آشنایی با مسائل موجود، در کنار نخبگان دانشگاهی سعی گردید در این جلسه از مسئولین عالی‌رتبه دولتی از ترجمان‌های مختلف، که در واقع متصدیان اصلی رفع این مسائل محسوب می‌شوند، دعوت به عمل آید. خوشبختانه جلسه با استقبال مناسب مدعوین برگزار شد.

مسائل عمده استان سیستان و بلوچستان

بر مبنای مباحث مطرح‌شده توسط شرکت‌کنندگان در جلسه، می‌توان برخی از مسائل مهم استان سیستان و بلوچستان را به‌صورت زیر جمع‌بندی نمود:

الف- در حوزه زیست‌محیطی

کمبود آب که به‌طور عمده ناشی از خشک‌سالی‌ها یا پایین بودن میزان بارش باران در سالیان اخیر در استان و منطقه بوده و شکل مشخص آن در خشک شدن دریاچۀ هامون مشاهده می‌شود. از پیامدهای بارز این امر می‌توان به آسیب‌های قابل‌توجه به کشاورزی و دامداری استان اشاره کرد. این امر همچنین یکی از علل اصلی دیگر بحران زیست‌محیطی در استان یعنی بحران ریزگردها است.
ریزگردها هرچند گردوغبارهای ناشی از وزش بادهای فصلی در استان تقریباً همیشه وجود داشته است. اما افزایش شدت و گسترۀ ریزگردها در استان و به‌ویژه منطقه سیستان در سال‌های اخیر سابقه نداشته است.

در راستای مقابله با بحران‌های ذکر شده، برخی بررسی‌های کارشناسی انجام‌شده و به‌طور مشخص طرح‌هایی در زمینه کاهش تبخیر آب و مقابله با ریزگردها در پژوهشکده علوم زمین و جغرافیای دانشگاه سیستان و بلوچستان در حال انجام است.

ب- در حوزه اقتصادی

انگیزه ضعیف، آگاهی ناکافی و توان پایین مردم و بخش خصوصی استان در مشارکت برای سرمایه‌گذاری در بخش تولید.
کمبود و ناکافی بودن سرمایه‌گذاری‌های دولتی در بخش تولید و یا ضعف مدیریتی در توزیع و استفاده از آن‌ها.
بیکاری و کمبود شدید فرصت‌های اشتغال به‌ویژه برای تحصیل‌کردگان و به‌طور خاص برای دانش‌آموختگان رشته‌هایی مثل کشاورزی.
قاچاق سوخت و کالا و سایر مشاغل کاذب. این‌گونه مشاغل، به‌ویژه در نقاط مرزی که نرخ بیکاری بسیار بالا و سطح تحصیلات پایین است، به‌صورت فراگیری دیده می‌شود و به‌تبع خود بقیه مناطق استان و حتی استان‌های همسایه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
فقر و پایین بودن سطح درآمدها برای بخش عمده مردم استان به‌ویژه در مناطق روستایی، عشایری و حاشیه شهرها.
فقدان فرهنگ مناسب کسب‌وکار و موانع فرهنگی سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی و کارآفرینی و به‌ویژه مشکلات فقهی استفاده از تسهیلات بانکی برای اهل سنت.
عدم استفاده مناسب و بهینه از پتانسیل‌های اقتصادی منطقه به‌ویژه مرز، ساحل، شیلات، معادن، صنایع‌دستی (به‌ویژه سوزن‌دوزی)، کشاورزی (مثلاً میوه‌های گرمسیری خاص استان همانند موز)، دام‌پروری و تجارت. به‌طور خاص استفاده مناسب از پتانسیل‌های اقتصادی منطقه آزاد چابهار می‌تواند وضعیت اقتصادی استان را دگرگون و شاخص‌های توسعه آن را بسیار بهبود ببخشد.
بخشی نگری و ملاحظات قومی و مذهبی تبعیض‌آمیز در برنامه‌های توسعه و توزیع اعتبارات.

ج- در حوزۀ اجتماعی و فرهنگی

شکاف‌های قومی و مذهبی: که از همان دوران مدرسه به‌صورت همبستگی‌های درون‌گروهی و گسست‌های بین گروهی خود را نشان می‌دهد.
فقدان یا ضعف نهادهای مدنی و تشکل‌های مردم‌نهاد و تنش‌ها و رقابت‌های منفی قومی و سیاسی که علاوه بر تشدید شکاف‌های اجتماعی موجب خنثی شدن بسیاری از اقدامات و هدر رفتن سرمایه‌ها شده و می‌شود.
مشکلات حاشیه شهرها به‌ویژه در شهرهایی مثل زاهدان و چابهار و مسائل اجتماعی همراه به‌ویژه اعتیاد و مواد مخدر.
ناکافی بودن و توزیع نامناسب بسیاری از زیرساخت‌های اجتماعی (آموزش و بهداشت) و امکانات در بین بخش‌ها و اقشار مردم استان.
نسبت قابل‌توجه بی‌سوادی یا کم‌سوادی و بازماندگان از تحصیل در استان، به‌ویژه در مناطق عشایری، روستایی و حاشیۀ شهرها.
ناکافی بودن فضاها، امکانات، نیروها و اعتبارات آموزشی به‌ویژه در مناطق جنوبی استان.
عدم نقش‌آفرینی مناسب نخبگان در فضای فرهنگی استان و استفاده مناسب از رسانه‌های جمعی.

د- در حوزه بهداشت و درمان

پایین بودن بسیاری از شاخص‌های بهداشتی و سلامتی در استان، به‌عنوان مثال، سیستان و بلوچستان از نظر آمار مرگ‌ومیر و به‌ویژه مرگ‌ومیر مادران و نوزادان در کشور وضعیت نامناسبی دارد.
عدم موفقیت بسیاری از برنامه‌های دولت همانند پزشک خانواده در استان به خاطر فراهم نبودن زمینه‌ها و یا عدم رفع چالش‌های موجود.
ناکافی بودن زیرساخت‌ها، فضاها، امکانات و نیروهای مربوط به بهداشت و درمان در استان و نیز توزیع نامناسب آن‌ها در استان.

نتیجه‌گیری

بر اساس مباحث مطرح‌شده در جلسه، بسیاری از مسائل و مشکلات مهم استان سیستان و بلوچستان در حوزه‌های مختلف روشن و مشخص شد. البته با توجه به ترکیب عمدتاً دولتی شرکت‌کنندگان در جلسه، نمی‌توان به جامع و کامل بودن این موارد اطمینان داشت. بنابراین هرچند دستور کارهای مناسبی برای جلسات بعدی و تخصصی اتاق فکر استان و کارگروه‌های تخصصی آن فراهم شد، اما به جهت کامل کردن مسئله شناسی در حوزه‌های گوناگون، مناسبت دارد در جلساتی در کارگروه‌های تخصصی با شرکت ترکیب مناسبی از نخبگان دانشگاهی، اجرایی و مردمی برگزار شود تا دستور کار جلسات بعدی کارگروه‌ها واضح‌تر و مصداقی‌تر باشد و بتواند به راهکارهای عملی واقع‌بینانه‌تری دست یابد. از نتایج دیگر این نشست می‌توان به آشنایی بخش‌های قابل توجهی از دستگاه‌های اجرایی با اتاق فکر استان و اعلام آمادگی آن‌ها برای شرکت در مباحث و نیز استفاده از پتانسیل‌های آن برای برنامه‌ریزی و برخورد با چالش‌های موجود اشاره کرد.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.