1. شمس
  2. >
  3. اتاق فکر استانی
  4. >
  5. كردستان

نوع مطلب: اتاق فکر استانی - قدیم

كردستان 15 مرداد 1393 ساعت 12:16

گزارش نشست مشترک اتاق فکر استان کردستان با کارگروه ویژه نجات چشمه «کانی بل»

گزارش نشست مشترک اتاق فکر استان کردستان با کارگروه ویژه نجات چشمه «کانی بل»

نابودی چشمه کانی بل مغایر با اصل 50 قانون اساسی کشور است و زیان های غیر قابل جبرانی را به استان کردستان وارد می کند، بنابراین دولت تدبیر و امید و وزارت نیرو لازم است با سرعت، دقت و تامل خاصی به وضعیت چشمه مذکور رسیدگی کند. در غیر این صورت مشکلات آتی ناشی از آن ممکن است هیچگاه جبران نشود و یا با هزینه‌های فراوانی قابل جبران باشد. متاسفانه با عدم توجه به نظرات کارشناسی و مطالبات مردمی، این مسئله به یک بحران تبدیل شده و بروز مسایل حاد در پی آن، تغییر مسیر و رفتن در فاز سیاسی آن حتی در بعد خارج از کشور بعید نیست و این هزینه‌های زیادی برای کشور و استان به بار خواهد آورد. <br/>***

مقدمه

استان کردستان در یکی از نقاط خوش آب و هوای کشور قرار دارد و به دلیل این موقعیت جغرافیایی دارای منابع آبى قابل توجهى است و در زمره مناطق پر آب کشور محسوب می­شود. این استان به علت وجود کوه‏هاى متعدد و بارندگى زیاد، دارای رودهای پر آبی نیز است. آبهاى سطحى و رودخانه ها در استان کردستان آب مورد نیاز اراضى وسیع این استان را تامین مى‏ کنند. ولی خشکسالی های اخیر باعث بروز مشکلات مختلفی در بخش تامین آب بخش های مختلف از جمله بخش شرب و کشاورزی شده است. به گونه ای که بحران کمبود آب برای این استان در مرز هشدار قرار گرفته است. بحران کمبود آب در سال جاری در استان کردستان به گونه ای است که مسئولان بدون هیچ گونه بحثی موضوع جیره بندی را آخرین راهکار در راستای تامین آب مورد نیاز مناطق شهری و حتی روستایی استان مطرح می کنند و در همین راستا با دادن هشدارهای مختلف مردم را به رعایت الگوی مصرف دعوت می کنند.

کم­‌آبی در استان کردستان

به دلیل بروز مشکلات در بحث کمبود آب در سطح کشور و استان و لزوم ارائه طرح‌ها و راه‌کارهای کاهش معضل کم آبی توجه به مدیریت جدی منابع آبی بسیار حائز اهمیت است. کمبود آب مقوله ای فراگیر در جامعه است به طوریکه همه آحاد جامعه درگیر این موضوع هستند؛ بر این اساس همه باید برای ساماندهی و مدیریت وضعیت موجود تلاش کنیم. همچنین با توجه به اهمیت لزوم تامین آب شرب مورد نیاز مردم و نیز تامین آب بخش کشاورزی باید برنامه ریزی های لازم جهت مصرف صحیح و نیز حفاظت از منابع آبی استان در بخش های مختلف در اولویت قرار گیرد.

بحث کمبود منابع آب، از جمله مباحثی است که بسیاری از استان های کشور در حال حاضر با آن مواجه هستند. نیاز به آب، تنها مربوط به امروز و بخش کشاورزی نیست بلکه نیازی است که تا ابد و در تمامی بخش های دیگر نیز وجود دارد، در نتیجه تا حد امکان باید مدیریت صحیحی بر روی این نعمت الهی داشت.

اهمیت چشمه کانی­بل

یکی از مهمترین منابع آب در استان کردستان چشمه بِل است. کانی بِل یا همان چشمه بِل که در مرز استان‌های کردستان و کرمانشاه در شهرستان سروآباد استان کردستان و در منطقه موسوم به هورامان قرار گرفته است یکی از بی‌نظیرترین چشمه‌های آب معدنی در ایران و حتی جهان است که در سال 88 در فهرست آثار ملی ثبت و بر اساس برخی نظریات زمین شناسی قدمت آن به بیش از 60 میلیون سال می رسد.

این چشمه یکی از چشمه های پر آب در تمام فصول سال است. آبدهی این چشمه سه هزار لیتر در ثانیه است و پس از طی نمودن 15 متر به رودخانه سیروان می ریزد. در حال حاضر کوتاهترین رودخانه­ی جهان که به ثبت رسیده رودخانه دی رایور[1] است که طول آن 37 متر و در شهر لینکن سیتی در ایالات اورگان امریکا قرار دارد، حال با توجه به مشخصات رودخانه کانی بل می توان آن را کوچکترین رودخانه جهان نامید و ثبت جهانی نمود. آب این چشمه از لحاظ کیفی در زمره بهترین آبهای معدنی دنیا بوده و یکی از پرآب ترین چشمه­های غرب ایران است. اما متاسفانه در سال های اخیر کانی بل به دلیل احداث و آب گیری سد و نیروگاه برق آبی داریان در خطر نابودی قرار دارد. ساخت سد داریان در سال 87 شروع شده که طول تاج این سد 350 متر، حجم مفید مخزن 281 میلیون متر مکعب، طول دریاچه 3 کیلومتر و نوع آن خاکی با هسته نفوذ ناپذیر رسی است. با پیگیری عملیات اجرایی سد داریان عملیات تخریب کانی بل نیز آغاز شد و با اتمام سد داریان، «کانی بل» بصورت 100 درصد غرق می‌شود. چراکه این چشمه 112 متر پایین تر از تراز سد قرار دارد.

پیامدهای غرق شدن چشمه کانی­‌بِل

غرق شدن کانی بل در استان کردستان یک تهدید جدی به شمار می آید زیرا از آب کانی بل به عنوان آب شرب برخی از شهرها و روستاهای منطقه از جمله شهر نودشه و بسیاری از روستاها استفاده می شود و در حال حاضر نیز این مناطق برای دسترسی به آب آشامیدنی با مشکل اساسی مواجه هستند. نباید فراموش کرد خروجی آب این چشمه در حال حاضر 400 لیتر در ثانیه است و می تواند آب شرب دو میلیون نفر را تأمین کند. همچنین آب چشمه‌ی بل می‌تواند بعنوان یکی از منابع درآمدزا در راستای اشتغال‌زایی به بهره‌برداری برسد. شرکت های آب معدنی در گذشته آب کانی بل را به صورت آب معدنی به شهرستان های سنندج و کرمانشاه و سایر شهرها منطقه انتقال می دادند. اما در حال حاضر تحت فشار کارفرمای احداث سد همه این شرکت ها تعطیل شده اند.

اگر روند احداث سد داریان به صورت کنونی ادامه یابد به دلیل نابودی بسیاری از اراضی زراعی و باغی جمعیت مناطقی که در حاشیه این زمین ها قرار دارند خالی از سکنه خواهد شد. آبگیری سد داریان موجب زیر آب رفتن باغات و گونه‌های گیاهی و جانوری محافظت شده می‌شود و این بخشی از مشکلاتی است که بر اثر ساخت و آبگیری سد داریان ایجاد خواهد شد. کانی بل که یکی از جاذبه های منحصر به فرد و یکی از ویژگی های طبیعی و گردشگری استان کردستان به شمار می رود که با آبگیری سد داریان از بین می رود. تخریب کانی بل به معنای تخریب اثری ملی است چون در سال 1388 این چشمه در فهرست آثار ملی ثبت شده است. هزینه های گزافی صرف ساخت سد "داریان" شده است و اگر قرار باشد همین آب را برای شرب مردم استفاده نمود دوباره باید هزینه های بیشتری را صرف تصفیه خانه ها و انتقال آب نمود تا قابل شرب شوند چرا که حدود 2 میلیون نفر از آب کانی بل به عنوان آب آشامیدنی استفاده می کنند. در ضمن این آب کیفیت آب کانی بل را نخواهد داشت. همچنین مردم منطقه ارزش واحترام زیادی برای کانی بل قائل هستند. به گونه ای که از آن به عنوان الهه آب ها در استان کردستان نام برده می شود. کانی بل بخش بسیار مهمی از احساسات و فرهنگ و مذهب اورامانات است. و با از بین رفتن کانی بل بسیاری از این فرهنگ ها و آداب از بین می رود.

سخن پایانی

از بدو احداث سد داریان در نزدیکی این چشمه ارزشمند هشدارهای مختلفی از سوی فعالان زیست محیطی صورت گرفت ولی متاسفانه این مهم مورد توجه متولیان امر قرار نگرفت و البته در کنار این موضوع بی تفاوتی شماری از ادارات و سازمان های دولتی استان کردستان نیز باعث شده است تا تخریب کانی بل همچنان ادامه داشته باشد. در کنار تلاش سازمان های مردم نهاد و شکل گیری کارگروه نجات کانی بل، مسئولان مسئولان و مقامات استان کردستان و کرمانشاه نیز بارها خواستار نجات کانی بل شده اند.

باید در تکمیل سد داریان ملاحظاتی صورت گیرد که از نابودی چشمه کانی بل جلوگیری شود. عبدالمحمد زاهدی استاندار کردستان طی مکاتبه ای با وزیر نیرو خواستار توقف عملیات تخریب کانی بل با توجه به اهمیت این چشمه طبیعی و همچنین جایگاه ویژه و ارزشمند آن در بین اقشار مختلف مردم استان کردستان شده است. همچنین استاندار کرمانشاه؛ نمایندگان شورای اسلامی استان های کرمانشاه و کردستان، مدیر عامل آب منطقه­ای استان کرمانشاه، سازمان محیط زیست استان های کردستان و کرمانشاه و سایر سازمان ها و مقامات استانی و خارج از استانی این موضوع مهم را به اطلاع مقامات کشوری رسانده اند.

لذا با توجه به اینکه نابودی چشمه کانی بل مغایر با اصل 50 قانون اساسی کشور است و زیان های غیر قابل جبرانی را به استان کردستان وارد می کند، بنابراین دولت تدبیر و امید و وزارت نیرو لازم است با سرعت، دقت و تامل خاصی به وضعیت چشمه مذکور رسیدگی کند. در غیر این صورت مشکلات آتی ناشی از آن ممکن است هیچگاه جبران نشود و یا با هزینه‌های فراوانی قابل جبران باشد. متاسفانه با عدم توجه به نظرات کارشناسی و مطالبات مردمی، این مسئله به یک بحران تبدیل شده و بروز مسایل حاد در پی آن، تغییر مسیر و رفتن در فاز سیاسی آن حتی در بعد خارج از کشور بعید نیست و این هزینه‌های زیادی برای کشور و استان به بار خواهد آورد.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.