1. شمس
  2. >
  3. اتاق فکر استانی
  4. >
  5. مركزي

نوع مطلب: اتاق فکر استانی - قدیم

مركزي 7 دی 1393 ساعت 16:15

گزارش سومین نشست تخصصی اتاق فکر استان مرکزی با حضور فعالان زیست محیطی

جلسه با صحبت های مدیر اتاق فکر استان مرکزی آقای دکتر مجید حاجی بابایی شروع شد. ایشان با معرفی ساختار اتاق فکر به چگونگی تعامل این نهاد با سازمان های مردم نهاد پرداختند و توضیح دادند: اتاق های فکر بر اساس احساس وجود خلایی در فضای کارشناسی کشور شکل گرفته است. بسیاری از نخبگان هستند که حرف هایی برای گفتن دارند اما صدای آنان شنیده نمی شود. امروز در دنیا برنامه ریزی از بالا نداریم اگر بحث دموکراسی مشارکتی مطرح است برنامه ریزی نیز مشارکتی و از پایین به بالا است. ذینفعان که عموما در بخش خصوصی هستند بیشترین مشارکت را در تدوین برنامه ها دارند. اتاق فکر می خواهد بازتاب دهنده ی نظرات نخبگان کمتر دیده شده به ساختار تصمیم گیری و اجرایی کشور باشد. در اینجا تلاش می شود تا انتقال ایده ی نخبگان با سهولت و سرعت بیشتری پی گیری شود. <br/>همچنین تلاش می شود تا ایده ها در ساختار علمی کشور بررسی شود و از این طریق به بخش های اجرایی منتقل شود. به نوعی می تواند از ظرفیت و پتانسیل دانشگاه جهت کمک به رشد و توسعه ی کشور استفاده کند. در این جلسه نیز ما شنونده ی دغدغه های دوستان فعال محیط زیستی هستیم. البته در جلسه اول تعداد محدودی از دوستان دعوت شدند تا ضمن آشنایی و بررسی مسائل چارچوبی برای همکاری های آینده تدوین شود. شما اطمینان داشته باشید که ما خود را خادم دوستان می دانیم و نظرات آنان را با همکاری دوستان به متون سیاستی تبدیل خواهیم کرد و به جد پی گیر مسائل خواهیم بود. برای نمونه اخیرا طرح یکی از دوستان حاضر در جلسه مهندس مهریار توحید نژاد برای استفاده از آلاینده های صنعتی و مشخصا نیروگاه شازند جهت پی گیری به ریاست جمهوری ارسال شده است. شاید این اتاق راه میانبری در ساختار سنگین بروکراتیک ما باشد و دوستان بتوانند از این طریق ایده هایشان را مطرح کنند.

در ادامه فعالان محیط زیست برخی از مسائل و مشکلات محیط زیستی استان را برشمردند و در پاره ای از موارد راهکارهایی را ارئه نمودند. مهمترین مسائل مطرح شده به قرار زیر است:

خوشبختانه در حال حاضر فعالیت های محیط زیستی و فعالان جدی گرفته می شوند. در گذشته به این مسائل به عنوان فعالیتی حاشیه ای و بی اهمیت نگاه می شد اما به نظر می رسد تغییر نگاه در مدیران ایجاد شده و آنان به ضرورت این مباحث پی برده اند. ولی هنوز ما نیازمند آگاهی بیشتر مدیران هستیم. در جهان امروز استفاده از ادبیات توسعه ی پایدار منسوخ شده است و از زیست بوم پایدار سخن می گویند. توسعه ی پایدار پاسخگوی نیاز جوامع پیشرفته نبوده است. به نظر می رسد ما باید خیلی سریع خود را با این تغییرات منطبق کنیم.

در مسائل زیست محیطی تمرکز بر روی آلودگی است در حالی که ما مسائل مهمتری در استان داریم که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از جمله تنوع زیستی استان در حال از بین رفتن است. مردم چون آلودگی را می بینند حساسیت بیشتری دارند اما تنوع زیستی با حیات جمعی ما پیوند خورده و تضیف و از بین رفتن آن اثرات پایداری خواهد داشت به همین دلیل باید مورد توجه قرار گیرد و فرهنگ عمومی جامعه و آگاهی در این زمینه تقویت شود.

آلودگی در اراک چندین عامل اساسی دارد. صنایع یکی از عوامل آلودگی است. دوازده صنعت آلاینده در محدوده ی شهر اراک وجود دارند که جان 550 هزار شهروند را به خطر می اندازند.

ریزگردها دیگر عامل آلودگی در اراک به شمار می آید در سال 90 ما 256 روز آلوده در اراک داشته ایم سال گذشته 190 روز. این ریزگردها هم ریشه درونی دارد مانند چشمه فرسایش میقان و ریزگردهای شهری و دیگر ریشه بیرونی مانند ریزگردهای عربی و استان های همجوار.

آلایندهای خانگی نیز تاثیر مهمی در آلودگی دارند. هشتاد هزار واحد مسکونی تولیدات آلاینده هایشان خارج از حد استاندارد است.

وسایل نقلیه بخشی دیگر از عوامل آلاینده است. دویست هزار خودرو در استان وجود دارد که پنجاه هزار خودرو فرسوده است.

تصمیم های نادرست مدیریتی و بخشی نگاه کردن آنها نقش موثری در تخریب محیط زیست دارد. برخی مدیران دانش و بینش لازم را ندارند و با یک تصمیم غلط برای رفع یک مشکل در حوزه ی مدیریتی خویش آسیب های جدی به محیط زیست وارد می کنند. آموزش مدیران باید یکی از برنامه های جدی دولت باشد.

فاضلاب های صنعتی مساله دیگری است که به عنوان آلاینده، باید جدی گرفته شود.

امواج یکی دیگر از آلاینده های اراک به شمار می آیند. نصب دکل های مخابراتی دارای استانداردهایی است که رعایت نمی شود. متاسفانه در مدارس دکل های مخابراتی گذاشته اند و این بر اساس تفاهم نامه با آموزش و پرورش بوده است. که همین نمونه می تواند به عنوان نمونه ای از بخشی نگری به شمار آید.

خطوط فشار قوی و امواج الکترو مغناطیسی یکی دیگر از مشکلات شهر اراک است که به دلیل گسترش شهر به وجود آمده و باید برای انتقال آنها برنامه ی جدی و سریع وجود داشته باشد.

کشتارگاههای شهر اراک نیز دارای مشکلات زیست محیطی جدی است. هم در بخش دولتی و هم در بخش خصوصی.

پسماندهای شهری نیز معضل دیگری است که از مدیریت ناصحیح رنج می برد. امروز در دنیا برای پسماندهای شهری رقابت است چرا که منبعی مهم برای تولید ثروت است اما در اراک دفن آنها به معضلی برای محیط زیست تبدیل شده است.

پسماندهای بیمارستانی و مراکز درمانی روزی سیصد تن است. اتوکلاو کردن آنها فقط بخشی از آلودگی را می گیرد. به علاوه باید پسماندهای رادیو اکتیو را اضافه کنیم. باید در حوزه بهداشت و درمان نیز تصمیمات جدی و عاجل اتخاذ شود.

در ادامه برخی از راهکارها برای حل مشکلات زیست محیطی ارائه گردید. از جمله:

در اراک برنامه جامع شهری وجود ندارد. باید صاحب یک برنامه ی توسعه شویم. رشد شهر در اراک هیچ قاعده و برنامه ی مشخصی ندارد. اینکه چرا شهر به سمت صنایعی که خارج شهر بوده اند توسعه یافته است.

از آنجا که یکی از ریشه های آلایندگی در انرژی است هم در بخش صنعتی و هم خانگی باید زمینه ی پاسخگویی فراهم شود. وزارت نیرو کار خود را می کند و سازمان محیط زیست کار خود را. تجمیع این دو و شکل گیری وزارت نیرو و محیط زیست می تواند بخشی از ناهماهنگی ها را از بین ببرد.

در استان مرکزی به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه ای که وجود دارد همه ی مشکلاتی که سایر استان ها ممکن است با یکی از آنها روبرو باشند ، یکجا جمع شده است. گذرگاه خطوط برق و گاز است. صنایع تبدیلی انژی در شازند و ساوه(زرندیه) وجود دارد صنایع پایین دستی پتروشیمی و پالایشگاه در این استان مشاهده می شود. این وضعیت ما را به فکر چاره می اندازد که چگونه از آن فرصت سازی کنیم. ابتدا باید به فکر انرژی های تجدید پذیر و جایگزین باشیم. برخی از مطالعات آنها انجام شده است. امکان استفاده از انرژی خورشیدی در میقان وجود دارد در ساوه و کمیجان استفاده از توربین های بادی توجیه پذیر است. در محلات از فن آوری زمین گرمایی می توانیم استفاده کنیم. مانند کاری که در مشکین شهر اردبیل انجام شده است. در امان آباد از بیو گاز می توانیم بهره ببریم و در خنداب هم از راکتور استفاده کنیم برای تولید برق.

دیگر اینکه باید تلاش شود تا استان مرکزی قطب گردشگری صنعتی و آموزشی شود و همچنین قطب محیط زیست و پزوهش باشد. تمرکز ما بر اجرای تمام این پروژه ها به صورت تحقیقاتی در استان باشد. این وضعیت می تواند درآمد زایی و اشتغالزایی داشته باشد و کمبود جاذبه های گردشگری را جبران کند. حتی مرکزی باشد که از کشورهای همسایه برای آموزش و بازدید به استان بیایند.

پیشنهاد دیگر این بود که نحوه ی مصرف بودجه ی دو نیم درصد مرکز صنعتی برای پژوهش آسیب شناسی شود. درب کارخانه ها بر روی پژوهشگران بسته است و آنان این بودجه ها را صرف مسائل می کنند که بیشتر شبیه اتلاف منابع است. از جمله پرداخت به کارشناسان خودشان جهت شرکت در کنفرانس هایی که بازدهی ندارد و اموری از این قبیل.

در نهایت مساله ی پایش آلاینده ها و شناسایی چرخه ی آلاینده ها مورد توجه قرار گرفت تا مردم و صنایع تکلیف خود را بدانند. برای نمونه اینکه فلزات سنگین چگونه وارد این چرخه می شوند می توانند بسیار کمک کننده باشد. در راستای حل این مشکلات استفاده از بودجه تحقیقاتی سازمان ملل برای پروژه های تحقیقاتی مهم است. در اسفند ماه مسئولین اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل به ایران و اراک خواهند آمد. هماهنگی های لازم با نهادهای مربوطه انجام شده است.

نکته ای که به عنوان یکی از مشکلات فعالان زیست محیطی مطرح شد بحث چگونگی انتقال این دغدغه ها و پی گیری آنها بود. به اذعان فعالان محیط زیست موضوعات زیست محیطی خیلی زود ابعاد امنیتی می گیرد و هزینه هایی را به فعالان تحمیل می کند.

در ادامه ی نشست استادان عضو اتاق فکر نکاتی را برای بهبود کار ارائه کردند. نخست اینکه از شکل گیری این پتانسیل کارشناسی در استان در عرصه محیط زیست تشکر کردند اما یک ضعف عمده در کارهای ما وجود دارد و آن دیدن مشکلات و عدم تلاش برای رفع آنها است. تشکل های مردم نهاد باید به نوعی درگیر مسائل اجرایی نیز گردند تا با مسائل و مشکلات نیز آشنا شوند برای اینکه بتوانند در امر سیاست گذاری واقع بینانه حرکت کنند. برای سیاست گذاری همواره باید نیم نگاهی به وضعیت واقعی و امکانات و محدویت ها داشته باشیم. همیشه باید طرحی را مطرح کنیم که برای اجرا باشد نه برای ماندن در تاریخ. این مشکل هم دو سویه است یعنی هم فعالان مدنی و در اینجا محیط زیست کمتر در اجرا دخالت می کنند و هم مدیران آنها را دخالت نمی دهند تا خود از نزدیک با مشکلات و محدودیت ها روبرو شوند و اصولا ایده هایشان را در عرصه ی عمل هم محک بزنند.

در عرصه بالا رفتن هزینه فعالیت نیز بخشی از آن به عدم آموزش های لازم بر می گردد. همانطور که خود دوستان اشاره کردند تجربه به آنها آموخته که پی گیری تبلیغی یا رسانه ای ممکن است آفت زا باشد. به عنوانِ مدلِ جایگزین، گفتگو و پی گیری از طریق نهادهای واسط همچون اتاق فکر می تواند بخشی از این هزینه ها را در دو سوی ماجرا کاهش دهد. مشخصا در جامعه ی ما "لابی گری" به عنوان یک انر حرفه ای مورد توجه قرار نگرفته است. از لابی معنای منفی ایجاد شده و نوعی بده بستان یا معامله به ذهن می رسد. در حالی که لابی به معنای رایزنی و گفتگو با کسانی که در عرصه اجرایی و قانونگذاری صاحب نفوذ هستند در تمام دنیا وجود دارد. این آموزش ها باید از طریق مراکز علمی تدوین شود به فعالان مدنی و مدیران مربوطه منتقل شود تا به سمت ایجاد چالش و فضای امنیتی حرکت نکنیم بلکه اقدامات ما معطوف به حل مشکلات باشد.

برخی از مشکلات زیست محیطی ریشه در آلودگی اجتماعی و مدنی دارد. اراک مهاجر پذیر بوده و فرهنگ مادری نیز وجود نداشته تا فرایند جذب و انطباق پذیری آنان را کامل کند. لذا اراک شهری خشن به شمار می آید که باید تلطیف شود . فضاهای فرهنگی و هنری و ورزشی باید ایجاد شود تا زمینه برون فکنی(PROJECTION) برای اقشار جامعه به ویژه جوانان فراهم شود. در غیر این صورت آتش زیر خاکستر می شود و در عین حال پیام هایی لطیف از جنس محیط زیست شنیده نمی شود.

ما در اتاق فکر تلاش می کنیم تا با کمک استادان دانشگاه و فعالان زیست محیطی این ایده ها را عملیاتی کنیم و از آنها متون سیاستی (POLICY) استخراج کنیم و برای اجرای آنها نیز پی گیری های لازم را انجام می دهیم. شما می توانید به عنوان یک پشتوانه بر روی ما حساب کنید.

برخی از این ایده ها را در شورای روسای دانشگاهها مطرح می کنیم و از توان کارشناسی آنها کمک می گیریم تا این ایده ها در مسیر کارشناسی مربوطه قرار گیرد یا به روسای دانشگاه ایده بدهد تا متناسب با نیازهای استان به ایجاد رشته های جدید بیاندیشند. مشخصا تاسیس دانشکده های مرتبط با محیط زیست و نیرو می تواند در دستور کار باشد.

ما تلاش می کنیم تا زمینه ی گفتگوی عمومی بین کارشناسان، فعالان مدنی و مسئولین را عمق داده و مسیر را به سوی حل مشکلات سوق دهیم. به ویژه سوق دادن نگاهها به سوی منشوری که مقام معظم رهبری درباره ی اقتصاد مقاومتی داشته اند لازم است زیرا بخش مهمی از آن تاکید بر علم و فن آوری است.

در نهایت اینکه اتاق فکر استان مرکزی آمادگی دارد تا خواسته های زیست محیطی را به برنامه تبدیل کند و در دانشگاه به بحث بگذارد و در عین حال برای غنی سازی و آموزش سازمان های مردم نهاد پیشگام شود.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.