1. حوزه‌های سیاستی
  2. >
  3. سیاست خارجی
  4. >
  5. روابط خارجی و دیپلماسی عمومی

نوع مطلب: خلاصه سیاستی

9 مرداد 1393 ساعت 16:48 شماره مسلسل: 3300003

اهداف راهبردی رزمایش نظامی روسیه در آسیای مرکزی

اهداف راهبردی رزمایش نظامی روسیه در آسیای مرکزی

در شرایطی که روابط روسیه و غرب که طی چند ماه اخیر به‌واسطه بحران اوکراین رو به تیرگی گذاشته بود، همچنان در وضعیتی نامطلوب به سر می‌برد، اقدامات جدید روسیه در زمینة برگزاری رزمایش‌های نظامی در حوزة پیرامونی خود، بُعد جدیدی را به تنش‌های موجود در این روابط افزوده است.


در شرایطی که روابط روسیه و غرب که طی چند ماه اخیر به‌واسطه بحران اوکراین رو به تیرگی گذاشته بود، همچنان در وضعیتی نامطلوب به سر می‌برد، اقدامات جدید روسیه در زمینة برگزاری رزمایش‌های نظامی در حوزة پیرامونی خود، بُعد جدیدی را به تنش‌های موجود در این روابط افزوده است.
در جدیدترین تحول در این زمینه، برگزاری چند رزمایش به هم مرتبط نظامی از سوی روسیه در تاریخ 21 تا 28 ژوئن، سبب بروز انتقاداتی در میان کشورهای غربی شده است. در این رزمایش‌ها که توسط «ناحیة نظامی مرکزی» روسیه برگزار شد، 65 هزار نیروی نظامی ازجمله نیروهای متعلق به پایگاه‌های روسیه در قرقیزستان و تاجیکستان حضور داشتند. رسانه‌های دولتی روسیه این رزمایش‌ها را در چارچوب تلاش کلی سرگئی شویگو، وزیر دفاع این کشور، برای برگزاری رزمایش‌های گسترده و از پیش اعلام‌نشده به‌عنوان روشی جهت سنجش میزان آمادگی نیروهای نظامی روسیه مورد تحلیل قراردادند. به‌عنوان مثال «راشا تودی» در این زمینه گزارش کرد: « این رزمایش‌ها بیانگر آمادگی رزمی نیروهایی است که در قلمروی وسیع از رود ولگا تا کوه‌های اورال و سیبری و از دریای کارا در قطب شمال تا استپ‌های جنوبی روسیه در مرز قزاقستان مستقر هستند.»
در همین حال، در برخی دیگر از تحلیل‌ها، از برگزاری رزمایش‌های مذکور چنین نتیجه‌گیری شد که وظیفة اصلی ارتش روسیه در آیندة نزدیک، نه‌تنها بر حوزة غربی، بلکه همچنین بر عرصة نظامی آسیای مرکزی متمرکز خواهد بود.
در این رزمایش‌ها، برخی واحدهای متعلق به حوزه‌های نظامی غربی و جنوبی روسیه نیز حضور داشتند و بر همین اساس، ناتو مسکو را متهم کرد از این اقدامات به‌منظور تهدید اوکراین استفاده می‌کند. سخنگوی ناتو در این زمینه به موضع‌گیری رسمی پرداخت و رزمایش‌های اخیر را به منزلة تلاش روسیه برای دامن‌زدن به بحران اوکراین معرفی کرد.
با این وجود و در میانة گمانه‌زنی‌های گوناگون، برخی بر این باورند اقدام روسیه در برگزاری چنین رزمایش‌هایی، بیش از هر چیز در چارچوب خروج نیروهای آمریکا و ناتو از افغانستان قابل تحلیل است. در همین راستا، از آنجا که در رزمایش‌های مذکور نیروهای روس مستقر در تاجیکستان (لشکر 201) و قرقیزستان (نیروهای متعلق به پایگاه کانت) شرکت داشتند، هدف از آن‌ها می‌تواند آماده‌سازی جهت انجام رزمایش‌های گسترده‌تر آتی در چارچوب سازمان پیمان امنیت جمعی باشد.
از سوی دیگر، منابع نظامی اشاره می‌کنند که تمرکز اصلی رزمایش‌های اخیر بر اصل تحرک و انتقال سریع نیروها بوده است که در صورت تصمیم روسیه به هرگونه مداخله‌ای در منطقة آسیای مرکزی، یک اصل بسیار مهم بشمار خواهد رفت. قرار است یکی از رزمایش‌های آتی سازمان پیمان امنیت جمعی نیز با تمرکز همین موضوع، یعنی انتقال سریع نیروها انجام گیرد.
به هر ترتیب و با در نظر داشتن همة موارد فوق، می‌توان سه هدف کلی را برای برگزاری چنین رزمایش‌هایی از سوی روسیه در مناطق مرکزی پیرامونی خود برشمرد: هدف نخست (همان‌گونه که اشاره شد) به تأمین ثبات در منطقة آسیای مرکزی پس از خروج نیروهای آمریکایی و غربی باز‌می‌گردد. در این زمینه، تأمین امنیت مرزهای مشترک کشورهای آسیای مرکزی بویژه تاجیکستان با افغانستان دارای اهمیت بسیار است. روسیه درگذشته نیز بارها اقداماتی را در جهت تأمین امنیت این مرز انجام داده و طبعاً در شرایط کنونی نیز نسبت به این موضوع بی‌تفاوت نخواهد ماند.
هدف دوم را می‌توان به روندهای منازعة اخیر در منطقة خاورمیانه مرتبط دانست که با توجه به وجود زمینه‌های مساعد و مشترک در کشورهای منطقة آسیای مرکزی، احتمال سرایت به این منطقه را نیز داراست. در این زمینه به‌طور خاص باید به وجود پتانسیل افراط‌گرایی مذهبی در آسیای مرکزی اشاره کرد که قدرت‌گیری گروه‌های تکفیری در خاورمیانه می‌تواند به منزلة جرقه‌ای برای بالفعل‌شدن این پتانسیل عمل کند.
درنهایت، سومین هدف همان است که مقامات غربی به آن اشاره می‌کنند، یعنی تداوم و تشدید روند قدرت‌نمایی روسیه در مقابل غرب که وقوع بحران اوکراین زمینه‌ساز اصلی آن بوده است. در این چارچوب می‌توان گفت روسیه سعی دارد نشان دهد که نه‌تنها بر حوزة غربی خود و مجاورت اوکراین ازنظر نظامی کنترل کامل دارد، بلکه هرگونه تلاش احتمالی غرب برای ورود به دیگر بخش‌های «خارج نزدیک» روسیه با هدف کسب امتیاز یا اعمال فشار، واکنش مستقیم و قاطع مسکو را به دنبال خواهد داشت.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.