1. اولویت‌های سیاستی
  2. >
  3. امنیت منطقه‌ای و تهدید افراط‌گرایی

نوع مطلب: خبر

29 دی 1395 ساعت 11:15

حسین قریبی، مشاور معاون حقوقی و بین‌المللِ وزارتِ خارجه:

حضور داعش در عربستان به نفع ایران نیست

حضور داعش در عربستان به نفع ایران نیست

سی و دومین نشست از گفتگوهای راهبردی با عنوان «مقابله با تروریسم در سطح بین‌المللی و جایگاه جمهوری اسلامی ایران» عصر روز سه‌شنبه 28 دی ماه 1395 در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری برگزار شد. در این نشست ابتدا حسین قریبی مشاور معاون حقوقی و بین‌المللِ وزارتِ خارجه به ایراد سخنرانی پرداخت و پس از آن حاضرین به بحث و تبادل نظر دربارۀ تروریسم و جایگاهِ ایران در مقابله با آن پرداختند.

صالح فتاحی- حسین قریبی در آغازِ سخنانش چهار پرسش را مطرح کرد و هدفِ اصلی‌اش از این سخنرانی را پاسخ به این چهار پرسش دانست:

1- منظور از مقابله با تروریسم در سطح بین‌المللی چیست؟

2- ایران در نظامِ مقابله با تروریسم در سطح بین‌المللی چه جایگاهی دارد؟

3- چگونه می‌توان میانِ نظام مقابله با تروریسم در سطح بین‌المللی از یک سو و نگاهِ ابزاریِ دولت آمریکا به مقولۀ تروریسم از سوی دیگر تفکیک کرد؟

4- ایران چه مزیت‌های نسبی برای مقابله با تروریسم داراست و چگونه می‌تواند از این مزیت‌ها برای مقابله با تروریسم استفاده کند؟

قریبی پیش از طرحِ بحثِ اصلیِ خود برای روشن شدنِ اهمیت مسئله آمارهایی را از وضعیتِ تروریسم در سطح بین‌المللی ارائه کرد. از جملۀ این آمارها تعدادِ عملیات‌های تروریستی بود. تنها گروه تروریستیِ داعش در سال 2016 میلادی 1141 عملیات انتحاری (یعنی ماهیانه 95 عملیات) انجام داده است. همچنین در حالِ حاضر بیش از 30 هزار تروریست خارجی از 100 کشور به سوریه و عراق سفر کرده‌اند و در آنجا مشغول به اعمالِ خرابکارانه هستند.

این کارشناسِ ارشد مقابله با تروریسم پس از ذکر این مقدمات به سراغِ بخشِ اول سخنانِ خود یعنی نظامِ مقابله با تروریسمِ ملل متحد رفت. نخستین ساختاری که در سازمانِ ملل به مقابله با تروریسم می‌پردازد شورای امنیت است. شورای امنیت مشخصاً چندین قطعنامه را به مقابله و مبارزه با تروریسم اختصاص داده است. از جملۀ آن‌ها می‌توان به قطعنامه‌های 1267، 1373، 2178 و 2179 اشاره کرد. به گفتۀ قریبی در میانِ این قطعنامه‌ها قطعنامۀ 1373 از اهمیتِ ویژه‌ای برخوردار است. در این قطعنامه یک رژیم مبارزه با تروریسم عرضه شده است. بر پایۀ این رژیم از سه طریق می‌توان با تروریسم سازماندهی‌شده مقابله کرد: 1) ضبط اموالِ تروریست‌ها 2) منع تأمین سلاح برای تروریست‌ها و 3) منع تردد تروریست‌ها. در این راستا FATF در جهتِ مقابله با تأمین مالی تروریست‌ها گام برمی‌دارد و APA نیز سیستمی است که با تردد هوایی تروریست‌ها مقابله می‌کند. شورای امنیت همچنین فهرستی از گروه‌های تروریستی و افرادِ تروریست را ارائه می‌کند که هر ساله نیز به روز می‌شود و ملاکِ بین‌المللی برای تشخیص تروریست از غیرتروریست همین فهرست است و آن مجازات‌های سه‌گانه علیهِ افرادِ حاضر در این لیست اعمال خواهد شد.

قطعنامۀ پیشنهادیِ ایران با عنوانِ جهانی عاری از خشونت و افراط‌گرایی یکی از مهم‌ترین قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل برای مقابله با تروریسم بود، قطعنامه‌ای که بان‌کی‌مون برنامه‌ی عملی نیز برای آن تهیه و تنظیم کرد اما متاسفانه خودِ ما آن را رها کرده‌ایم و خودمان از امکاناتی که این قطعنامه برایمان فراهم آورده است بهره‌ای نمی‌بریم.

مشاور معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه در ادامۀ سخنانش به دومین ساختارِ مقابله با تروریسم در سازمانِ ملل یعنی مجمع عمومی پرداخت. قریبی افزود قطعنامۀ 46/51ی مجمع عمومی از جمله قطعنامه‌هایی است که به صورت اختصاصی به مقولۀ تروریسم پرداخته است. همچنین در سال 2006 مجمع عمومی یک استراتژی جامع با نامِ استراتژیِ مقابله با تروریسم را تهیه کرد که هر دو سال نیز بازبینی و بازنویسی می‌شود و راهنمای عملِ این مجمع در مقابله با تروریسم بوده است. حسین قریبی در ادامه سخنانش قطعنامۀ پیشنهادیِ رئیس جمهور ایران حسن روحانی با عنوانِ جهانی عاری از خشونت و افراط‌گرایی را یکی از مهم‌ترین قطعنامه‌های مجمع عمومی برای مقابله با تروریسم برشمرد؛ قطعنامه‌ای که بان‌کی‌مون برنامه‌ی عملی نیز برای آن تهیه و تنظیم کرد اما متاسفانه خودِ ما آن را رها کرده‌ایم و خودمان از امکاناتی که این قطعنامه برایمان فراهم آورده است بهره‌ای نمی‌بریم. از سوی دیگر شاهد هستیم که عربستانِ سعودی هزینۀ تأسیسِ مرکز مقابله با تروریسم ملل متحد را تأمین کرده است و از این طریق بر راهبردهای سازمانِ ملل در مقابله با تروریسم تأثیر گذاشته است. به گفتۀ این کارشناس ارشد مقابله با تروریسم علاوه بر شورای امنیت و مجمع عمومی باید به فوروم جهانیِ مقابله با تروریسم نیز به عنوان بخشی از نظامِ بین‌المللی مقابله با تروریسم اشاره کرد. این فوروم دو مرکز اصلی دارد که یکی از آن‌ها مرکزی مجهز در ابوظبی است که به بازپروری تروریست‌ها می‌پردازد.

حسین قریبی در بخشِ دومِ سخنانش به سراغِ جایگاهِ ایران در رژیم مقابله با تروریسم در سطحِ بین‌الملل رفت. به گفتۀ وی ایران از حدود 15 معاهدۀ بین‌المللیِ مقابله با تروریسم به 9 مورد آن‌ها پیوسته است؛ از جمله معاهداتی که به مسئلۀ تروریسم و هوانوردی، دریانوردی و امنیتِ دیپلمات‌ها بازمی‌گردد. اما در کنار وضعیتِ مناسبی که ما از جهتِ رژیم مقابله با تروریسم در سطحِ بین‌الملل داریم مناسبات و مناقشاتِ ما با آمریکا بر سر مسئلۀ تروریسم باید به صورت جداگانه‌ای بررسی شود. پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران بود که رئیس‌جمهور آمریکا اولین انگِ حمایت از تروریسم را به ایران زد و این اقدام را اقدامی تروریستی خواند. ایران همچنین به جهتِ دفاع از جبهه مقاومت در منطقه همواره از سوی آمریکا متهم به حمایت از تروریسم بوده است. آمریکا از سال 1984 رسماً ایران را در فهرست دول حامی تروریسم قرار داد و به بهانۀ آن تحریم‌های زیادی را علیه ایران اعمال کرد. علاوه بر این تحریم‌ها دعاوی اتباعِ آمریکایی علیهِ ایران در محاکم آمریکا به بهانۀ تروریسم بعدِ دیگری از مناقشاتِ ایران و آمریکا بر سر این موضوع است. اما مهم‌ترین مورد در این زمینه گزارش سالانۀ وزارتِ خارجۀ آمریکا در مورد تروریسم است که در آن یک بخشِ اختصاصی برای ایران درنظر گرفته شده است. این گزارش با دیدی بسیار منفی در موردِ ایران نوشته می‌شود. می‌بینیم که با وجودِ آنکه ایران در نظامِ مقابله با تروریسمِ بین‌الملل جایگاهِ مناسبی را داراست اما دولت آمریکا به‌گونه‌ای ابزاری از برچسب تروریسم برای مقابله با ایران استفاده می‌کند.

مشاور معاون حقوقی و بین‌المللِ وزارتِ خارجه برای آنکه ابزاری بودنِ استفادۀ آمریکا از زدنِ برچسبِ حمایت از تروریسم به کشورهای دیگر را نشان دهند مثالِ سه کشورِ عراق، لیبی و کوبا را مطرح کرد. دولتِ عراق از سال 1979 از سوی آمریکا در لیست دولت‌های حامیِ تروریسم قرار گرفت اما در سالِ 1982 که ایران در چند عملیات در مقابل عراق به پیروزی رسید و عراقی‌ها نیاز به کمکِ آمریکایی‌ها داشتند آنها دولت عراق را از لیست دولت‌های حامی تروریسم خارج کردند. اما دوباره در سال 1990 و با حملۀ عراق به کویت که موردِ حمایت آمریکا بود آمریکایی‌ها بار دیگر دولتِ عراق را در فهرست دولت‌های حامی تروریسم قرار داد. می‌بینیم که نه ورودِ دولتِ عراق به فهرست کشورهای حامیِ تروریسم و نه خروجِ آن از آن فهرست به خودِ مقولۀ تروریسم ربطی نداشته است. وضع در موردِ لیبی و کوبا نیز به همین منوال بوده است. هر جا منافع آمریکا اقتضاء کرده است برچسبِ حامی تروریسم به دولت‌ها زده است یا این برچسب از روی آن‌ها برداشته شده است.

هر جا منافع آمریکا اقتضاء کرده است برچسبِ حامی تروریسم به دولت‌ها زده است یا این برچسب از روی آن‌ها برداشته شده است.

این کارشناس ارشدِ مسائل تروریسم در ادامه یک نکتۀ تئوریک را در موردِ نسبتِ دولت و تروریسم شرح داد‌. به گفتۀ وی دولت به خودیِ خود هرگز تروریستی نیست. دولت می‌تواند جنایتکار باشد اما صفتِ تروریستی بنا به تعریف تنها برای گروه‌های غیردولتی به کار می‌رود. قریبی در ادامه به تشریح مزایای نسبی ایران در مقابله با تروریسم پرداخت. ما به طور کلی کارنامۀ خوبی در مبارزه با تروریسم از خود به جای گذاشته‌ایم. اگر کمک‌های ایران نبود اکنون پرچم داعش در بغداد و اربیل و دمشق نصب بود. در نتیجه ما باید از این کارنامۀ موفقمان در مبارزه با تروریسم در سطحِ بین‌الملل بهره ببریم. همچنین از جمله مهم‌ترین مزایای ما امنیت‌مان در یکی از ناامن‌ترین مناطق دنیاست. در اطرافِ ما حرکتِ اسلامی در ازبکستان، داعش و طالبان در افغانستان، القاعده در شبه‌جزیره و بسیاری مناطقِ دیگر مهد تروریسم به شمار می‌آیند. اما ما در این میان از امنیت و ثباتِ مناسبی برخوردار هستیم. به گفتۀ قریبی براساسِ گزارشی که تحتِ عنوانِ گلوبال تروریسم ایندکس ارائه شده است رتبۀ ایران از جهت خطر تروریسم در سال گذشته 39 بوده است و این رتبه به 47 ارتقا پیدا کرده است و این پیشرفتِ ما در تأمین امنیتمان را نشان می‌دهد. این درحالی است که بسیاری از کشورهای اروپایی رتبه‌هایی بسیار بدتر از ما را کسب کرده‌اند. دکتر قریبی با اشاره به سخنرانی حسام‌الدین آشنا سرپرست مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری و طرحِ استراتژی منطقه‌ای قوی‌تر با دولت‌های کارآمدتر مزیتِ ما در سطحِ منطقه‌ای را پیگیری همین راهبرد دانست. یک مصداقِ از این دولت‌های کارآمدتر خودِ دولت عربستان است. به گفتۀ قریبی برخلافِ تصورِ بسیاری باز شدنِ پای داعش به عربستان به هیچ وجه به نفع ایران نیست. چرا که خطرِ یک حکومت داعشی در شبه‌جزیره برای ما بسیار بیشتر از حکومتِ حالِ حاضرِ آل‌سعود است. قریبی همچنین با اشاره به اینکه در اسنادِ سازمان ملل از خطر تروریسم داعش به عنوان یک خطر بی‌سابقه نام برده شده است بر این نکته تأکید کردند که ما باید از کارنامۀ موفق و مزایایمان در مقابله با تروریسم برای یافتنِ جایگاهِ بین‌المللیِ مناسب‌تری بهره ببریم.

استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.
متون سیاستی منتشر شده در شمس، بیانگر دیدگاه نویسندگان بوده و لزوما نظر این شبکه نیست.

نظرات

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
با تشکر، نظر شما پس از تایید در سایت نمایش داده می‌شود.